नेपालमा जेन जी राजनीति उदय, चुनौती र सतर्कता – कटक मल्ल
लेखक कटक मल्लले भदौ २३ मा नेपालमा भएको जेन–जी आन्दोलनमाथी लेख्नुभएको पुस्तक हो ‘नेपालमा जेन जी राजनीति उदय, चुनौती र सतर्कता’ । पुस्तकमा लेखकले जेन जी आन्दोलनको परिवर्तन, आन्दोलनको कारण जस्ता विषयको जवाफ सहित विश्लेषण गर्नुभएको छ ।
पुस्तककाे प्रस्तावनाकाे केहि अंश ”नेपाली समाजमा पश्चिमी पुस्ताका लेभल ‘मिलेनियल’, ‘जेन-जी’र ‘जेनेरेसन एक्सु शब्द प्रयोग गरिँदैनन् । सामान्यतया युवा, किशोर, विद्यार्थी वा नयाँ पुस्ता जस्ता सरल नेपाली शब्द प्रयोग गरेर उमेर समूहहरूलाई पहिचान गरिन्छ । पछिल्लो समयमा ‘जेन-जीु’शब्द नेपाली राजनीतिक शब्दावलीमा प्रवेश गरेको छ । नेपालमा भ्रष्टाचार, शक्तिको दुरुपयोग र सरकारमा जवाफदेहिताको अभावप्रति बढ्दो निराशाका कारण नेपाली जेन-जी विरोध प्रदर्शन गर्न उत्प्रेरित भएका थिए । यसको तत्काल कारण सरकारले अचानक सामाजिक सञ्जालमाथि प्रतिबन्ध लगाउनु थियो, विशेषगरी टिकटकमा, जसलाई जेन-जीले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र डिजिटल अधिकारमाथिको आक्रमणका रूपमा हेरे । उनीहरू कहालीलाग्दो भ्रष्टाचार, नातावाद, बढ्दो बेरोजगारी, कमजोर शासन, प्रहरी क्रूरता र सार्वजनिक परामर्शबिना लिइएका निर्णय जस्ता मुद्दाबाट पनि आक्रोशित थिए । जेन-जीले राजनीतिक नेताहरूबाट बेवास्ता गरेको महसुस गरे र सरकारले उनीहरूका वास्तविक समस्यालाई सम्बोधन गर्न असफल भएको विश्वास गरे । फलस्वरूप, यी निराशा पारदर्शिता, भ्रष्टाचारको अन्त्य, न्याय, सुशासन र लोकतान्त्रिक स्वतन्त्रताको सम्मानको माग गर्दै राष्ट्रव्यापी युवा आन्दोलनमा परिणत भए । ‘जेन-जी युग’ विश्वव्यापी रूपमा परिभाषित शब्द होइन । तर प्रविधि र संस्कृतिका क्षेत्रमा यो शब्द प्रयोग हुन थालेको छ । यसले सबै पुस्ता र व्यक्तिलाई समेट्छ । विशेषगरी साइबर क्रान्ति र एआई प्रविधिको आविष्कारपछि मानिसले कसरी सोच्छन्, सिर्जना गर्छन्, सञ्चार गर्छन् र समस्या समाधान गर्छन् भनेर आकार दिन्छ । मानिसहरूले शिक्षा, मनोरञ्जन, इन्टरफेस र सेवाहरू प्रविधिसँग कसरी अन्तर्क्रिया गर्छन्, समाजलाई पुनर्विचार गर्न प्रेरित गर्छ । जेन-जी युगले अन्ततः मानव व्यवहार र संस्कृतिमा परिवर्तनको प्रतिनिधित्व गर्छ, जहाँ एआई एक आवश्यक सीप बन्छ र बुद्धिमान प्रणालीहरूसँग सहकार्य गर्ने क्षमता आधुनिक जीवनको एक परिभाषित विशेषता बन्छ । यसले डिजिटल युगबाट एआई-पुस्तामा परिवर्तनको सङ्केत गर्छ । अर्थतन्त्र, शिक्षा र पहिचानलाई पुनः आकार दिन्छ ।”
पुस्तकलाई इम्प्रिन्ट पब्लिशर्स प्रा.लि.ले बजारमा ल्याएको हो । दुई सय २१ पृष्ठमा फैलिएको पुस्तकको मूल्य छ सय ९९ रुपियाँ रहेको छ ।