किन रित्तो छ पहाड ?
हामी कसैको महत्त्वाकाङ्क्षी सपनाले कि मतलबी मायाले ?
कागजमा कोरिएका विकास एजेन्डाले
कि विदेशी अनुदानमा फस्टाउने पूँजीवादी चेतनाले ?
कि वर्गीय मुक्तिको भ्रान्तिमा जकडिएको साम्यवादी उत्तेजनाले ?
कसले रित्यायो हँ, पहाडलाई ?
रित्तै छ पहाड पानी रित्तिएको गाग्रीजस्तो ।
त्यो पहाड जहाँ अझै बगिरहेका छन् नदी
उस्तै मीठो सुसेली हालेर ।
उडिरहेको छ भुइँकुहिरो उस्तै लयमा,
चोखो प्रीति गाँसेर ।
फूलिरहेका छन् गुराँस र बुकी पाखाभरि
नाचिरहेका छन् डाँफे र मयुर डाँडाभरि ।
तर पहाडमा केवल शून्यता छ
गहिरो सन्नाटा छ ।
त्यसैले आजकल सुनिँदैन त्यहाँ गोठालाहरूको हाक्पारे
सुनिँदैन खेतालाहरूको बिनायो–मुर्चुङ्गा ।
न सुनिन्छ लैबरीको भाका सङ्क्रान्ति र पञ्चमी मेलामा
न देखिन्छ मायालु जोडी देउराली अनि हाटबजारमा ।
न भेटिन्छ चौतारीमा बात मार्दै गरेका गाउँलेहरू
न भेटिन्छ जोरबाटोमा भारी बिसाउँदै गरेका बटुवाहरू ।
पहाड मुर्झाएको छ
सायद उसको शिर ढलेको छ
पहाड थलिएको छ
सायद उसको विश्वास गलेको छ ।
पहाडलाई छैन सन्चो
सायद उसको सातो हराएको छ ।
केले छोयो पहाडलाई त्यसरी ?
सेहेँ लाग्यो कि, बिजुवालाई फुकाऊँ ?
देसान लाग्यो कि, वैद्यलाई बोलाऊँ ?
उता पहाडको काँचुली फेर्ने बहस
दशकौँदेखि चलिरहेकै छ सिंहदरबारमा ।
दाता राष्ट्रको गुरुयोजनामा छुट्टिएकै छ बजेट ।
न छुटेको छ पहाड नेताको भाषणमा
न घटेको छ पहाड सरकारको आश्वासनमा ।
चर्चा र चमक उस्तै छ बाहिर जस्तो थियो उहिल्यैदेखि ।
आकर्षण र विकर्षणको उस्तै छ जोड–घटाउ
जस्तो थियो पहिल्यैदेखि ।
यता पहाड भने भित्रभित्रै खोक्रिएको छ
बसाइँ हिँड्नेको लर्को देखेर झोक्रिएको छ ।
कहाँ हिँडेको ए युवाहरू !
पहाडलाई एक्लो पारेर ?
कता हिँडेको ए पाकाहरू !
गाउँ–बस्ती उजाड पारेर ?
सुन, छैन रित्तिएको पहाडमा अझैसम्म
आकाशजस्तै फराकिलो मान्छेको मन ।
पर्ख, छैन भत्किएको पहाडमा अझैसम्म
धर्तीजस्तै फाँटिलो मान्छेको हृदय ।
त्यसैले आऊ, मिलेर गरौँ ‘माङ्गेना’ पहाडको
उठाऔँ जुरुक्क पहाडलाई र राखौँ आफ्नो शिरमाथि ।