थाहा छैन,
कति हजार वर्षदेखि यो सुसाइरहेछ यसरी ।
भेरीको यो भावुक सुसाइ
कर्नालको दारुण रोदनजस्तो होइन
बैंकिनीको आँसुले भिजेको
देउडाको विरहजस्तो पनि होइन
र होइन, दुर्गम देउरालीमा
भारी टेकाएका हटारुहरूको सुस्केराजस्तो ।
यो,
आदिम सुखको कष्टपूर्ण अवतरण हुनुपर्छ
सुक्खा पाटनबाट अर्धजीवित
यार्सासँगै उखेलिएको माँगलको मूर्छित आलाप हुनुपर्छ ।
पत्थरको कार्पेट भएर
बगिरहने कुनै आदियोगीको अविराम तीर्थाटनजस्तो
कसका आसुहरू हुन् यी कहिल्यै नसुक्ने !
माथि त्यो दुर्गम आकाशमुनि
को हो त्यो सिङ्गो युगभर रोएर कहिल्यै नथाक्ने ?
भेरीकै औंला छोपेर रुँदै किनारै किनार
छोरेट्टाहरूले गाउँ छोडे
छोरेट्टीहरूले छाउ छोडे
देहात पुगे कि दिल्ली
कारगिल छिरे कि कालापहाड !
सरायँ नाच्ने यी गहिरा छाल लहरहरू ।
घरदेशले पानीकै पन्नामा
अलिना आँसुले लेखेको चिठ्ठी हुनुपर्छ ।
भोकमरीको भुङ्ग्रोबाट सल्किँदै सल्किँदै
भेरीको अँगालोमा हाम फालेका सुत्केरी आमाहरू,
लोग्नेले छोडेको
बम्बैया बिमारले गलेका श्रीमतीहरू
बहावभित्रै ढुङ्गा भएर धस्सिएको हुनुपर्छ ।
माछाका भूरा छोप्दाछोप्दै किनारमा
पानीकै पासोले अठ्याएर
पानीकै ओछ्यानमा निदाएका कुपोषित नानीहरू
बग्दै बग्दै
बालुवाकै विस्तारामा नर्कट भएर सडेको हुनुपर्छ ।
कहिले कसो यो धमिलो बग्ने भेरी
भाका बस्ने सुन्दरीको
अभिशप्त जीवनमा खसेको पर्यटक पहिरो हुनुपर्छ
कुहिएर पाठेघर, बगेको पिप हुनुपर्छ ।
सुनेको हुनुपर्छ धेरैले भेरी रातो बगेको
सदियौंदेखि जात बोकेर अग्लिएका यी किनारहरू
आपसमा टकराएर रगताम्मे भएको हुनुपर्छ समाज
सभ्यताकै उन्नत समयमा न्याय मरेको हुनुपर्छ
र बगेको हुनुपर्छ – मानवताको आलो लास ।
थाहा छैन,
कति हजार वर्षदेखि यो
बगिरहेछ यसरी नै ।
चरक्क चिरेर सिमाना
विद्रुप बगेको भेरीका भयानक घाटहरूमा
प्रेम बोकेर फेरीहरू नचलेका होइनन्
वार-पार नगरेका होइनन् सम्बन्धका काठे डुङ्गाहरू ।
तुइनमा झुन्डिएरै पनि
आगो नसाटेका होइनन् मलामीले विपत्तिमा
झोलुङ्गे तरेर
जन्ती ननाचेका पनि होइनन् मानिसहरूले ।
तर,
आँसुको भोक खाने बानी परेको भेरीलाई
कहिलेसम्म चढाइरहनु
क्षतिग्रस्त घडीका विषादमय पलाहरू
यो भेरी,
अब निख्खर सलो भएर बगे हुँदैन ?
बैकिनी : महिला, आइमाई ।
माँगल : कर्णाली क्षेत्रमा महिलाले गाउने गीत ।
छोरेट्ट : छोरा ।
छोरेट्टी : छोरी ।
अलिना : नुन नभएको, बित्याइनो ।
भाका बस्ने भेरी किनारका बादी महिलाले शारीरिक सम्बन्धका लागि प्रयोग गर्ने कोडभाषा ।
फेरी : नदीमा मानिस र सामान वारपार गराउने एक प्रकारको डुङ्गा ।