पात्र: एक व्यक्ति (६०–७० वर्ष; जीवनको उतार–चढाव, सफलता, एक्लोपन र परिपक्व)
मञ्च संयोजन:
मञ्चको केन्द्रमा एउटा पुरानो कुर्सी — थकान र जीवनयात्राको प्रतीक
पछाडि एउटा ठूलो ऐना — आत्म–साक्षात्कार र आत्म–सामनाको प्रतीक
देब्रेतिर सानो टेबलमा एउटा पुरानो घडी (टिक–टिक सुनिने) — समयको निरन्तरता
टेबलमै एउटा मोबाइल र एउटा पुरानो, नखोलिएको चिठी — अधुरोपन, सम्बन्ध, र ढिलाइको प्रतीक
भित्तामा परिवारको धमिलो फोटो झुण्डिएको— अतीत, सम्झना र समयले धमिल्याएका सम्बन्धहरूको प्रतीक
दायाँतिर एउटा पुरानो ट्रंक — जीवनका थाती रहरहरू; भित्र एउटा पुरानो साडी र एउटा बच्चाको सानो लुगा देखिने गरी राखिएको
प्रकाश:
क्रमशः परिवर्तनशील; हल्का मधुरोबाट स्पष्ट, भावनात्मक बिन्दुमा तीव्र, अनि अन्त्यतिर फेरि शान्त धमिलो हुँदै — समय, सम्झना र भावनाको परिवर्तन देखाउने । ऐनामा परेको प्रकाश विशेष महत्त्वपूर्ण ।
ध्वनि:
घडीको निरन्तर टिक–टिक; कहिलेकाहीँ बाहिरबाट हावाको आवाज; चरमबिन्दुमा धड्कनजस्तो प्रभाव; अन्त्यतिर पूर्ण मौन ।
नाट्य संवाद
(मञ्च अँध्यारो । घडीको टिक–टिक मात्र सुनिन्छ — टिक्… टिक्… टिक्…)
( मधुरो प्रकाश बिस्तारै बढ्दै जान्छ । पात्र बिस्तारै मञ्च प्रवेश गर्छ । हातमा पुरानो चिठी । कुर्सीमा बस्छ । चिठीलाई टेबलमा राख्छ । केही बेर ऐनातिर हेर्छ, मौन । )
पात्र:
(ऐनालाई हेर्दै, बिस्तारै )
यो अनुहार…
कहिले मेरो भयो ?
(उठ्छ, ऐनाको नजिक जान्छ । स्पर्श गर्न खोज्छ, तर पूरै पुग्दैन ।)
हिजो…
यो अनुहारमा सपना थिए — सिधा, सरल, उज्याला ।
आज…
यही अनुहारमा रेखाहरू छन् — समयले कोरेका घाउहरू ।
तर यी केवल बुढ्यौलीका होइनन्…
यी त अधुरा निर्णयका, ढिला मायाका,
र छुटेका हरेक क्षणका चिह्न हुन् ।
( केही क्षण मौन । पछाडि फर्केर ट्रंकतिर हेर्छ ।)
हिजो, आज र भोलि…
यी तीन शब्दले मेरो सम्पूर्ण जीवन समेटे ।
तर कसको लागि ?
(ट्रंकतिर जान्छ । ढकन खोल्न हात बढाउँछ, तर रोकिन्छ । फर्केर कुर्सीमा आउँछ ।)
हिजो…
म गरिब थिएँ… तर मन धनी थियो ।
आमाको काख थियो… बुबाको काँध थियो…
घर सानो थियो — तर ठाउँ धेरै थियो ।
सपना थिए… र विश्वास पनि ।
(हल्का मुस्कान । तुरुन्तै गम्भीर हुन्छ ।)
आज…
मसँग सबै छ — घर, पैसा, सम्मान…
ठाउँ धेरै छ…
तर बस्ने कोही छैन ।
( केही क्षण मौन । टेबलमा रहेको चिठी हातमा लिन्छ । हेर्छ ।)
यो चिठी…
आमाले पठाएकी थिइन् ।
(चिठीको लिफाफा हल्लाउँछ, कानैमा राख्छ ।)
“छोरा/छोरी, तिमी व्यस्त हौला… तर कहिलेकाहीँ सम्झिनू है…”
(आवाज भाँचिन्छ । चिठी छातीमा राख्छ ।)
मैले राखें… सोचें — “पछि पढ्छु…”
तर त्यो “पछि”… कहिल्यै आएन ।
(अचानक स्वर कडा हुन्छ ।)
त्यो “पछि”… कसले बनायो ?
(शान्त हुँदै )
मैले नै ।
मैले नै टारिरहेँ — एउटा कल, एउटा शब्द, एउटा भेट !
(अचानक घडीको आवाज प्रखर भए झैं लाग्छ । पात्र स्थिर हुन्छ । ऐनातिर हेर्छ ।)
त्यो दिन…
फोन आयो…
“तपाईंकी आमा… अब रहिनन्…”
(घुँडा टेक्छ । हातले फोटो समात्छ । केहीबेर हेरिरहन्छ । फोटोलाई निधारमा राख्छ ।)
म पुगेँ…
तर समय पुगिसकेको रहेछ ।
आमाको हात समाएँ —
चिसो थियो ।
(कम्पित स्वरमा )
त्यो हात…जसले मलाई हिँड्न सिकायो…
म, समाउन ढिला भएँ !
(केही क्षण मौन । बिस्तारै उठ्छ । ट्रंकतिर जान्छ । यसपाली ढकन खोल्छ । भित्रबाट सानो बच्चाको लुगा र एउटा पुरानो साडी निकाल्छ । साडीलाई गालामा राख्छ । आँखा बन्द गर्छ ।)
यो गन्ध…
आमाको गन्ध हराएको थियो…
तर अझै बाँकी छ ।
(लुगा र साडीलाई बिस्तारै ट्रंकभित्र राख्छ । ढकन बन्द गर्दैन । फर्केर ऐनाको अगाडि उभिन्छ ।)
त्यो दिन थाहा पाएँ —
हार भनेको के हो ।
हार भनेको…
समय हुँदा पनि माया व्यक्त नगर्नु रहेछ ।
त्योभन्दा ठूलो हार अर्को केही छैन ।
(ऐनामा हेर्छ )
आज मसँग सम्पत्ति छ… तर सान्त्वना छैन ।
मान्छेहरू भन्छन् — “तपाईं सफल हुनुहुन्छ ।”
तर राति…
जब म एक्लै हुन्छु…
ऐनाले भन्छ — “तँ थाकेको छस्… र अलि हराएको पनि ।”
(कुर्सीमा बस्छ । केहीबेर टोलाउँछ । अचानक हल्का मुस्कान ।)
आमाले भन्नुभएको थियो — “बुढेसकालमा बस्दा आराम गर्छ्यौ ।”
आराम… ?
कसरी हुन्छ आराम, जब मन नै बेचैन छ ?
(उठ्छ । मञ्च वरिपरि हिँड्छ ।)
हिजोको हाँसो, कुरा, झगडा…
आज केवल शून्यता ।
जीवनभर दौडिएँ —
तर कतै पुगिनँ ।
किनकि…
गन्तव्य त मानिसहरू थिए,
र म बाटोमै अल्झिएँ ।
(मोबाइल उठाउँछ । नम्बर हेरेझैँ गर्छ । केहीबेर हेरिरहन्छ । बिस्तारै राख्छ ।)
आज पनि कहिलेकाहीँ लाग्छ — फोन गरूँ…
तर… के भन्छु ?
“म एक्लो छु” ?
(टाउको हल्लाउँछ ।)
होइन…
मैले सन्तानलाई बोझ बनाउँदिनँ ।
(मोबाइल फेरि उठाउँछ । नम्बर टाइप गरेझैँ गर्छ । निर्णय गर्न नसकेर राख्छ ।)
(अचानक मोबाइल बजेको जस्तो अभिनय । हतार हतार उठाउँछ ।)
हेलो…!
(आशा भरिएको स्वर)
छोरा/छोरी… ?
(केही सेकेन्ड मौन । अनुहार फेरिन्छ ।)
गलत नम्बर…
(मोबाइल बिस्तारै टेबलमा राख्छ । लामो, धेरै लामो मौन ।)
(घडीको टिक–टिक मात्र । बिस्तारै, गहिरो सास लिएर ।)
शरीर थाक्छ… तर मन सक्रिय रहन्छ ।
पुराना सम्झनाहरू बारम्बार ढोका ढकढक्याउँछन् ।
(ट्रंकतिर हेर्छ ।)
म दौडिरहेँ — समयसँग होइन, आफ्नै छायासँग ।
त्यसैले मैले बिर्सिएँ…बिस्तारै, अलि–अलि गर्दै…
आफूलाई नै ।
(ट्रंकबाट फेरि बच्चाको लुगा निकाल्छ । धेरै बेर हेरिरहन्छ ।)
हेर… कति सानो थियो यो ।
“म उड्छु” भन्थ्यो/भन्थिन् ।
(हल्का हाँसो, आँसु मिसिएको )
उड्यो/उडी त…
राम्रो उड्यो ।
तर… फर्किने बाटो कसैले सिकाएन ।
शायद…
मैले पनि सिकाइनँ ।
(लुगा छातीमा च्याप्छ । आँखा रसाउँछ ।)
हरेक साँझ…
यो झ्यालबाट बाहिर हेर्छु…
मानिसहरू हिँडिरहेका हुन्छन्…
सबैलाई कतै न कतै पुग्न हतार हुन्छ…
तर म…
म त यतै रोकिन्छु…
(मौन । घडीको आवाज हल्का भए झैं लाग्छ ।)
किनकि मेरो गन्तव्य त एउटै थियो — परिवार ।
र म बाटोमै अल्झिएँ ।
(बिस्तारै ऐनाको अगाडि उभिन्छ । पहिलो पटक गहिरो नजरले ऐनामा हेर्छ ।)
अब म बुझ्छु —
जीवन जित्नु ठूलो कुरा होइन ।
आफ्ना मान्छे जोगाउनु ठूलो कुरा रहेछ ।
र…
आफैंलाई पनि ।
(ऐनाको सतहलाई हातले पुच्छ। आफ्नै प्रतिबिम्बलाई स्पर्श गरेझैँ गर्छ ।)
यदि फेरि शुरु गर्न पाएको भए —
म अलि कम दौडिन्थें… अलि बढी बस्न सिक्थें…
अलि कम कमाउँथें… अलि बढी बाँड्थें…
अलि बढी सुन्थें…
अलि छिटो “माया गर्छु” भन्थें ।
(हल्का मुस्कान । मुस्कान गहिरो हुँदै जान्छ ।)
तर जीवन त फर्किँदैन ।
(केही क्षणकाे मौन । घडीको आवाज मधुराे झैं लाग्छ ।)
समय बित्दैन…
हामी…
माया व्यक्त गर्न ढिला गर्दै–गर्दै बित्छौँ ।
(कुर्सीमा बिस्तारै बस्छ । फोटो छातीमा राख्छ । केहीबेर आँखा बन्द गर्छ ।)
म अझै कुर्दैछु…
तर अब केवल अरूलाई होइन — आफैंलाई ।
कहिले आफूसँग मिल्छु…
त्यो दिन अब टाढा छैन ।
(आँखा खोल्छ । टेबलमा रहेको चिठीतिर हेर्छ ।)
तर कुर्नु पनि एउटा कला हो ।
आमाले सिकाउनुभएको थियो — “आमा त सधैं कुर्छे ।”
(चिठी उठाउँछ । केहीबेर हेरिरहन्छ । नखोली नै छातीमा राख्छ ।)
म पनि कुर्दैछु…
(मोबाइल उठाउँछ । केहीबेर हेर्छ । बिस्तारै टेबलमा राख्छ ।)
आज फोन गर्न सकिनँ… तर भोलि…
भोलि एउटा नयाँ दिन हुन्छ ।
र त्यो दिन,
म ढिला गर्ने छैन ।
(उठ्छ । टेबलमा रहेको कलम र कागज लिन्छ । केही लेख्न थाल्छ । रोकिन्छ । फेरि लेख्छ ।)
यो चिठी… आमाको थियो ।
अब म आफैंलाई लेख्नेछु ।
“प्रिय म… अब ढिला नगर ।
अब हराएर नबस ।
आफैंसँग बस्न सिक ।”
(कागजलाई बिस्तारै चिठीको लिफाफासँग राख्छ ।)
(केही क्षणकाे मौन । घडीको आवाज पूर्ण रूपमा रोकिएझैं लाग्छ । पूर्ण शान्ति ।)
यो कोठा अब खाली छैन ।
म छु यहाँ ।
आफ्ना सम्झनासँग, आफ्ना पश्चातापसँग,
आफ्नो शान्तिसँग ।
(ऐनातिर हेर्छ । यसपाली डराएर होइन, सामना गरेर ।)
र अब… पर्खाइ सजिलो भएको छ ।
किनकि म अब आफैंसँग हराएको छैन ।
म — आफैंसँग बसेको छु ।
(अन्तिम भाव — शान्त, गहिरो, सान्त्वनाको हल्का मुस्कान ।)
र यो नै…
यो ऐनाको योपट्टि…
म आफैंलाई भेट्टाउने बाटो रहेछ ।
हराएर होइन,
आफैंसँग बसेर ।
(प्रकाश बिस्तारै धमिलो हुँदै जान्छ । पात्र स्थिर बस्छ । अनुहारमा शान्ति । पूर्ण मौन ।)
— नाटक समाप्त —