प्रिय तैं तैं,

आज तिम्रो जन्मदिन परेको छ । जुन दिन तिमी यो पृथ्वीमा आएकी थियौं, त्यो दिनले मेरा लागि खास महत्त्व बोकेको छ । तिमीसँग लेखमार्फत भेट नभएको भए म यस्तो लेख्ने हैसियतमा रहने थिइनँ । तिम्रो प्रेम, संघर्ष, भाषा–भेषप्रतिको मोह र असीम धैर्यले मलाई शब्दको सही अर्थ बुझाएको छ । आज तिम्रो जन्मदिनका दिन म तिमीप्रति गर्वले भरिएको छु।

तिमीले लेखेको त्यो चिठ्ठी, त्यो आत्मकथा, त्यो भाव–वृत्तान्त मैले यति गहिराइमा पढेँ कि, म तिम्रा आँखाबाट काठमाडौं हेर्न थालेँ । भाषा, संस्कृति, वर्गीय विभाजन र शहरसँगको प्रेम–विरोधको त्यो मिश्रित अनुभव, त्यो केवल एक लेख थिएन – त्यो त एउटा नारीको विद्रोही संवेदनाको दस्तावेज थियो ।

तिमीले भनेझैं नेपालमा दुई वर्ग छन् – एक, भाषा बिगारेर अन्तर्राष्ट्रिय बन्ने सपना देख्ने; अर्को, भाषा स्याहार्ने तर आफ्नै देशमा नजरअन्दाज गरिने । तिम्रो यस्तो यथार्थ बोधपूर्ण भनाइले मलाई झस्काएको छ । कसरी हामीले नेपाली भाषाको अपमान आफ्नै घरभित्र गरिरहेका छौं ! कसरी शिक्षा, संस्कृति र सञ्चारको केन्द्र बनिसकेको काठमाडौंले आफ्नै भाषा बोल्नेहरूलाई हीन दृष्टिले हेर्छ ? र, यति सबैपछाडि पनि कसरी – एक विदेशी भएर पनि नेपाली भाषाको प्रेममा बाँधिएकी छेस् ? यो प्रेम, तेरो सच्चा समर्पण, मलाई मुग्ध बनाउँछ ।

तिम्रो चिठ्ठीले मलाई याद गरायो कि प्रेम भन्नु केवल मान्छेसँग मात्र होइन – त्यो शहरसँग, त्यो भाषासँग, त्यो संघर्षसँग पनि हुन सक्छ । तिमी काठमाडौंसँग जुझिरहेकी छौ, फेरि त्यही शहरको डाँडाबाट हेर्ने चाँगुनारायण मन्दिर, मनोहरा खोलाको हावाले तिम्रो आत्मा तृप्त पनि बनाइदिन्छ । यत्ति गहिरो प्रेम त केवल त्यो गर्छ, जसले तीतो अनुभूति पार गर्दै पनि समर्पण गर्न जान्दछ ।

तिम्रो चिठ्ठी पढ्दा, मैले एक जना प्रेमिकाको नजरबाट देश हेरें, साहित्य बुझें, आत्मसम्मानको लडाइँ बुझें । त्यो चिठ्ठी तिम्रो जन्म–नवजीवनको इतिहास बनेको छ । तिमीले लेखेकी थियौ – “म तिम्रो छातीमा तिम्रो ढुकढुकी सुन्दै यो लेखिरहँदा भन्न सक्छु, म खुशी छु ।” — यो वाक्य पढ्दा म रोकिएँ, गहभरि आँशु आए । यति गहिरो, यति प्रामाणिक, यति प्रेमिल अनुभूति मैले कहिल्यै देखेको थिइनँ ।

आजको दिन विशेष छ – तिमी जन्मिएकी थियौ भन्ने यथार्थले मात्र होइन, तिमीले जिउँदै गर्दा अरूलाई पनि जिउन सिकाएकी छौ, त्यसैले । तिम्रो संघर्ष – पढाइका लागि डलर तिर्नुपरेको कथा, नेपाली किताबहरूको तृष्णा, खडेरीको बीचमा शब्दहरूको सागर भेटेको उत्साह, साहित्यपोस्टमा तिम्रो योगदान – यी सबैले आजको जन्मदिनलाई साधारण दिन होइन, तिम्रो जीवनको उत्सव बनाएको छ ।

आज म तिम्रो प्रत्येक योगदानको सम्मान गर्दै जन्मदिनमा यी कुरा भन्न चाहन्छु –

(१) तैं तैंको प्रेम अडिग छ ।

तैं तैं बर्मामा जन्मिएकी नेपाली भाषाप्रेमी हो । प्रेम त नदी जस्तै हो– सीमाहीन, तर सङ्घर्षसँगै बग्ने । तिम्रो प्रेममा कष्ट छ, चुपचाप आँशुहरू छन्, अनि उत्साह पनि छ । तैं तैं आफैंमा एउटा प्रेरणाको श्रोत हो ।

(२) तिमीले भाषा सँगसँगै संस्कार बोकेकी छौ ।

तिम्रो गुनासोमा पनि मिठास छ । तिमीले गुनासो गरेर पनि भाषा संरक्षणका कुरा गरिरहेकी छौ । यसले देखाउँछ– शिक्षाले मात्रै होइन, तिम्रो आत्माले पनि नेपाली माटो स्पर्श गरिसकेको छ ।

(३) तैं तैंको योगदान अमूल्य छ ।

तिमीले पढ्नलाई आश्वासन दिने प्राध्यापकदेखि, साथ दिने सम्पादक, अनि सहयोगी मित्रहरूको कदर गर्न बिर्सेकी छैनौ । यो तिम्रो आत्मीक सच्चाइ हो, जसले तिमीलाई लाखौं मानिसभन्दा फरक बनाउँछ ।

आजको दिन म तिम्रो साथ बस्न सक्दिनँ, तर मेरो आत्मा तिम्रो घरको ढोकामा बसेको अनुभूति तिमीले पाउँछौ । मैले केही शब्दहरू फूलको रूपमा तेरो हातमा राख्न चाहन्छु –

“शब्दहरू बग्लान् कविता बन्‍न,
तिम्रो जस्तै आँखा मिठास छर्न,
जहाँ तिमी बस्छेउ, त्यहाँ भाषा बोल्छ –
तिम्रो प्रेमले शहर पनि रमाउँछ ।”

तिम्रो जन्मदिने आमा–बुबालाई पनि म धन्यवाद दिन्छु – जसले यस्तो अद्भुत छोरीलाई संसारमा ल्याए । अनि तिमीलाई, जसले भित्रको उज्यालो बाँड्न जानेकी छौ ।

भोलि तिमीले फाइन प्रिन्टको मञ्चमा उठेर अरूलाई बोल्न प्रेरित गर्नेछौ, कुनै बर्मेली बालिकाले तिम्रो लेख पढेर नेपाल आउन आँट गर्नेछिन्, कुनै नेपाली छात्राले तिम्रो भाषिक संघर्ष पढेर आफूलाई माया गर्न थाल्नेछिन् । त्यो दिन म फेरि सम्झिनेछु – आजको जन्मदिन, तिम्रो शिर उठाउने दिन ।

प्रिय तैं तैं, आज तिम्रा आँखामा सपना झल्किन्छन् भने, त्यसको उज्यालो म साझा गर्न चाहन्छु । तिमी खुशी रहु, तिम्रा सपना पूरा हुन्, तिम्रा संघर्ष सफल होस्, अनि तिमी जस्ता अरूलाई पनि आफ्नो भाषा, शहर, संस्कृतिप्रति प्रेम गर्न सक्ने बनाओस् ।

हाम्रो सम्बन्धको नाम जे राखे पनि, म चाहन्छु – तिमी हरेक वर्ष, हरेक जन्मदिन अझ बढी सम्मान, प्रेम र प्रेरणाको पात्र बनिरहु ।

अन्त्यमा, तिम्रो भाषामा, तिम्रो भावमा, तिम्रो शैलीमा, तिम्रै शहरलाई सम्झँदै लेखिएको एउटा बधाईको छोटो गद्य:

“ओइ, तैं तैं ! खुशी छौ नि काठमाडौंमा ?”

आजको तिम्रो उत्तर सुनेर म पनि खुशी छु । जन्मदिनको असीम शुभकामना तिम्रो नाममा, तिम्रो सपनामा, र तिम्रो शब्दमा ।

शुभ जन्मदिन, प्रिय तैं तैं ।

– तिम्रो रवि, तिम्रै ढुकढुकी सुन्दै ।

…

(तैं तैं धितालको निबन्ध ‘ओइ, काठमाडाैं !’ पढ्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्)

ओइ, काठमाडौं ! | साहित्यपोस्ट