साहित्यपोस्ट
नेपाली भाषा र साहित्यको सम्पूर्ण पत्रिका
Sahityapost Book
Browsing Tag

भाषा प्रशिक्षण

म भात पकाउँछु, चामल पकाउँदिनँ

संसारका प्रत्येक भाषाका आआफ्नै विशेषता हुन्छन् । कतिपय विशेषता अन्य भाषासँग समेत साझा हुन सक्तछन् भने कतिपय विशेषता नितान्त मौलिक हुन्छन् । प्रस्तुत लेखमा नेपाली भाषाका रमाइला विशेषताका सम्बन्धमा चर्चा गर्ने प्रयास गरिएको छ । १.…

नेपाली भाषामा अनुकरणात्मक शब्दले थपेको सुन्दरता

कुनै आवाज, दृश्य वा क्रियाका तरिकालाई सहज किसिमले नक्कल गर्ने शब्दलाई अनुकरणात्मक शब्द भनिन्छ। नेपाली भाषाको आफ्नै मौलिक विशेषतालाई झल्काउने यस्ता अनुकरणात्मक शब्दहरू क्रियाविशेषणअन्तर्गत पर्दछन्। नेपाली भाषालाई समृद्ध बनाउन अनुकरणात्मक…

मलाई तिम्रो सौन्दर्य मन पर्छ, सौन्दर्यता होइन

नेपाली भाषा-लेखनमा जानेर वा नजानेर धेरै त्रुटि हुने गरेका छन्। भाषामा निपुण भनिने व्यक्तिहरूले समेत यस्ता त्रुटि गरेको पाइन्छ। प्रस्तुत लेखमा धेरै प्रयोक्ताले गर्ने गरेका त्रुटिहरूलाई उल्लेख गर्दै शुद्ध लेखनका लागि अभिप्रेरित गर्ने…

हे निपात ! तिमी त साह्रै सुन्दर छौ

निपातको परिचय आफ्नै पूर्ण र स्वतन्त्र कोशीय अर्थ प्रायः नहुने तर वाक्यमा प्रयुक्त भएपछि आफू पनि अर्थयुक्त हुने र वाक्यका अर्थमा मिठास थपिदिने अव्यय शब्दहरूलाई निपात भनिन्छ। भाषामा खास खास भावलाई व्यक्त गर्न स्वयम् प्रत्यक्ष रूपले…

वर्णविन्यास : ह्रस्वसम्बन्धी नियम

वर्तमान समयमा नेपाली भाषाको लेखन व्यवस्थामा देखिएका विकृतिहरू हेर्दा निकै दुःख लाग्छ । जानेर वा नजानेर नेपाली भाषा लेखनमा विभिन्न खाले नियमहरू देखा परेका छन् । त्यसरी नै कतिपय विद्वद्वर्गबाट गोजीका नियमको प्रयोग भएकाले पन नेपाली भाषाले…

भइ/भई र भै कहाँ कहाँ प्रयोग गर्ने ?

'भइ/भई' शब्दको प्रयोग १. 'हु' धातुबाट बन्ने क्रियामूल, क्रियापद वा अन्य रूपमा ढुक्कसँग भइ/भई प्रयोग गर्ने। (क) जस्तै : भइरहनु, भइरहँदा, भइसकेपछि, भइस्, भइन्, भइनँ, भइन, भइसक्दा, भइहाल्यो, भइसक्यो, भइदियो आदिमा ह्रस्व इयुक्त भइ…

बेलायतमा नेपाली भाषा विभाग बन्द

बेलायतस्थित सोआस् विश्वविद्यालयमा एकसय वर्षदेखि हुँदै आएको नेपाली भाषाको पढाइ स्थगित भएको छ । स्कुल अफ ओरिएन्टल स्टडिज (सोआस्)मा नेपाली भाषा पढाउँदै आएका प्राध्यापक माइकल हटले अवकास लिएपछि पढाइ रोकिएको नेपालप्रेसले जनाएको छ । सो…

नेपाली भाषा लेखनमा रहेका केही अन्योल र मार्गदर्शन

  १. 'व्य' कि 'ब्य' भन्ने सम्बन्धमा यसमा धेरै जना झुक्किनुहुन्छ । यसलाई सम्झने सजिलो विधि छ । नेपाली भाषामा उपयोग हुने तत्सम शब्दमा "ब्य" को प्रयोग भेटिँदैन । तसर्थ निर्धक्ककासाथ "व्य" को प्रयोग गर्न सकिन्छ। उहाहरणका लागि…

तद्‍भव शब्द चिन्ने सरल विधि

संस्कृतबाट रूप परिवर्तित भई नेपालीमा आएका शब्दलाई तद्‍भव शब्द भनिन्छ । यस्ता शब्द पहिचान गर्ने केही आधारहरू निम्नबमोजिम छन् : तद्‍भव शब्दमा श र ष प्रयोग हुँदैनन्। स अक्षर मात्र प्रयोग गरिन्छ। अधिकतर तद्‍भव शब्दमा वका सट्टा ब…

तत्सम शब्द चिन्ने सरल विधि

संस्कृत भाषाबाट नेपाली भाषामा जस्ताको तस्तै आएका शब्दलाई तत्सम शब्द भनिन्छ । यस्ता शब्द चिन्‍ने केही आधारहरू निम्नअनुसार छन् : श, ष, ऋ, क्ष, ज्ञ, ञ र ण (प्रायः) जस्ता अक्षर तत्सम शब्दमा मात्र प्रयोग हुन्छन् । वि उपसर्गका साथै…