२१ जेष्ठ २०८३, बिहीबार 
कविता : आशा
निधारमा बसेका रेखा
मुजा परेको एउटा आकृती
सरकारी अस्पतालको
आइ सि यू कक्षबाहिरको
एउटा पुरानो बेन्चीमा ढल्कीएको देह
आशाको त्यान्द्रो लहराइरहेछ
राम्रो सुन्नका निम्ती
प्रतिक्षारत आँखाका नानिहरु ।
चारै कुनामा ठोक्कीरहेछन
मनैमनले प्राथना गरेर
एक मुठ्ठी
श्वासको भिक माग्दै
एककोहारिएको तन
अत्तालिन्थ्यो घरी घरी
पाकेर भतभती पोलिरहेको मन
ब्लक ब्लक बल्कीएको ललाट
तथापी उसको श्वास फर्किने आशा छ
हिजो जस्तै आफ्नै काखमा
लुटपुटिए हुन्थ्यो
बुढेशकालको साहारा बनिदिए हुन्थ्यो
मिठो आशामा तरंगीत भइरहेछ ।
तरंगित भइरहेछ ।
आकाश भट्टराईकाे तीन मुक्तक
१
साँझ–बिहान तिम्रै झल्को आउँछ के गरूँ
खबर सुनूँ पलपलको लाग्छ के गरूँ ।
मैले प्रेम भनेँ, तिमीले खै के नाम दियौ सम्बन्धको ?
तिमी मेरो जोडी भन्न मन लाग्छ के गरूँ !
२
न त कुनै गुनासो छ, न त कुनै बदलाको भाव छ
तिम्रो खुसी हेरी बाँच्ने, यो मनको एउटा स्वभाव छ ।
तिमी टाढिए पनि सधैँ, तिम्रो भलो नै चिताइरहनेछु
मेरो निस्वार्थ प्रेममा, कमी छैन मात्र तिम्रो अभाव छ ।
३
मेरो हाँसो, मेराे खुसी, मेरो संसार थियौ तिमी
बढी के भनूँ, मेरो हर प्रार्थनामा थियौ तिमी ।
तिमी त सजिलै मोडिएर अर्कै विकल्प रोज्यौ
मेरा लागि त सारा ब्रह्माण्डको आधार थियौ तिमी ।
कविता : रातको अन्तिम हरफ
रात फेरि बिस्तारै पृथ्वीमाथि ओर्लिरहेको छ
आकाशले आफ्नो नीलो उज्यालो समेटेर
कालो रेशमी चादर ओढिसकेको छ ।
सहरका भीडहरू निदाइसके
गल्लीहरू सुनसान छन्
झ्यालबाहिर बगिरहेको हावाले पनि
आफ्नो थकानलाई मौनतामा विसर्जन गरिसकेको छ ।
तर यी सबै निस्तब्धताभित्र पनि
मेरो मनमा एउटा आवाज जागिरहेको हुन्छ !
अत्यन्त मन्द
तर अत्यन्त गहिरो
त्यो आवाज तिम्रो हो ।
अनि त्यही क्षण
मलाई थाहै नदिई
मेरो कलम फेरि तिम्रै नामतिर बग्न थाल्छ ।
म धेरै बेरसम्म
खाली कागजलाई हेरिरहन्छु ।
शब्दहरू आउँछन्
तर तिमीलाई लेख्न खोज्नेबित्तिकै
ती सबै शब्दहरू
आफ्नो अर्थ गुमाएर मौन बन्छन् ।
किनकि तिमीलाई वर्णन गर्नु
कुनै साधारण प्रेमकथा लेख्नुजस्तो होइन ।
तिमीलाई लेख्नु भनेको
आफ्नो आत्माभित्र लुकेको
एउटा अधुरो ब्रह्माण्डलाई
धीरे–धीरे उजागर गर्नु हो ।
म सोचिरहन्छु
आज तिम्रो कुन रूपलाई शब्द दिऊँ ?
तिम्रो हातको त्यो न्यानोपन लेखूँ ?
जुन पहिलोपटक
मेरो चिसिएको अस्तित्वमाथि
घाम बनेर झरेको थियो ।
त्यो स्पर्श केवल स्पर्श थिएन
त्यो त थाकेको आत्माले
पहिलोपटक शरण पाएको अनुभूति थियो ।
तर डर लाग्छ
यदि त्यो न्यानोपन लेखेँ भने
कतै यो कागज
तिम्रो मायाको ताप सहन नसकेर
आगोझैँ जल्दैन कि !
अनि फेरि सोच्छु
तिम्रो मौनताको गहिराइ लेखूँ ?
त्यो मौनता
जहाँ शब्दहरू कहिल्यै बोलिएनन्
तर भावना भने
समुद्रको ज्वारभाटाजस्तै
निरन्तर उर्लिरहे ।
तर त्यो गहिराइ पनि
मापन गर्न सकिने कुनै दूरी होइन ।
त्यो त यस्तो अथाह आकाश हो
जहाँ एकपटक हराइसकेपछि
मानिस आफूलाई फर्काएर ल्याउन सक्दैन ।
म तिम्रा आँखाहरू सम्झिन्छु ।
ती गाजलु आँखाहरू
जसमा मैले
आफ्नो सम्पूर्ण अस्तित्वलाई
बिस्तारै विलीन हुँदै गएको देखेको थिएँ ।
त्यहाँ म कति पटक हराएँ
त्यसको हिसाब अब मसँग छैन ।
तर यति अवश्य थाहा छ
एकदिन त्यसरी हराइसकेपछि
फर्किने इच्छासमेत
मेरो भित्र शान्त मृत्युझैँ मरेर गयो ।
अनि फेरि
तिम्रो त्यो मन्द मुस्कान सम्झिन्छु ।
त्यो मुस्कान
जुन कुनै अनुहारको सजावट मात्र थिएन
बरु मेरो उजाडिएको मनको बगरमा
अचानक उम्रिएको वसन्त थियो ।
तिम्रो लजालु हेराइ त झन्
असारको पहिलो वर्षाजस्तै थियो
अचानक आउने
तर सम्पूर्ण भित्रलाई भिजाइदिने ।
त्यसले मेरो मनमा
वर्षौंदेखि डढिरहेको पीडामाथि
शीतलता ओतिदिएको थियो ।
सायद त्यसैले
आज पनि म प्रेमलाई शब्दमा होइन
तिम्रो मौनतामा खोज्छु ।
किनकि संसारका धेरै प्रेमहरू
ओठबाट सुरु भएर
समयसँगै समाप्त हुन्छन् ।
तर तिमी
तिमी त मेरो आत्माभित्र
मौन भएर पनि
अनन्तसम्म बोलिरहने अनुभूति हौ ।
आज फेरि
यो सादा कागजको अगाडि बसेर
म अन्तिम निर्णयको सङ्घारमा उभिएको छु ।
के तिम्रो तस्बिरलाई
यी हरफहरूमा सजाएर अमर बनाइदिऊँ ?
कि यो अधुरो कविता च्यातेर
हावासँगै उडाइदिऊँ
जसरी मानिसहरूले
आफ्ना अधुरा सपनाहरू बिर्सिदिन्छन् ?
तर सक्दिनँ
किनकि तिमीलाई बिर्सनु भनेको
आफ्नै सासलाई बिर्सनुजस्तै हो ।
त्यसैले अब
म तिम्रो स्पर्शको न्यानो घाम
र मौनताको नीलो आकाशलाई
एउटै हरफमा मिसाइदिन्छु ।
अनि त्यही हरफबाट
एउटा नयाँ ऋतु जन्मिनेछ
जहाँ प्रेम शब्दभन्दा गहिरो हुनेछ
मौनता सङ्गीतभन्दा मधुर हुनेछ
र भावनाहरू
कविको अन्तिम सासझैँ
समयभन्दा धेरै परसम्म
बाँचिरहनेछन् ।
कविता : हराएको देश खोज्दैछु
(लघुकविता)
हराएको देश खोज्न
क्रोधको धारमा
मायाको पाइन समेत भरिएको
खुकुरी भिर्दैछु
आफ्नो अर्काको मुटु छुट्याउनु
पहिला आफ्नै छाती चिर्दैछु
ढुङ्गाको प्रहारमा ढुङ्गा नै हो फर्किने
फूलको प्रहारमा फूलकै थुङ्गा हो फर्किने
कहिलेकाहीँ जित्नु भनेको
जित्नु मात्र होइन हार्नु पनि हुन सक्छ
र कहिले हार्नु भनेको
हार्नु मात्रै होइन जित्नु पनि हुन सक्छ
हराएको देश खोज्न
आज म त्यही नीतिको युद्धमा छिर्दैछु
आफ्नो अर्काको मुटु छुट्याउन
पहिले आफ्नै छाती चिर्दैछु
गजल : तिम्रै खुसीका निम्ति
तिम्रै खुसीका निम्ति, जिन्दगीको दाउ हारेँ मैले ।
मनका सबै चाहनाहरू, एक–एक गरी मारेँ मैले ।
हरपल खुसी देख्न पाऊँ, सधैँ रमाएको हेर्न पाऊँ
तिम्रो सपनाका लागि, मनको मझेरी बारेँ मैले ।
बेहोशीमा बर्बराउँदै तिम्रै नाम जपिरहन्छु म
देख्छ्यौ कि तिमीले आँसु, लुकाएरै झारेँ मैले ।
यस्तो लाग्छ जिन्दगीमा, तिमी छैनौ केही छैन
जसोतसो बाँच्नैको लागि, अन्तै हल नारेँ मैले ।
थाहा पाउँछु तिम्रो हाल, अचेल अरू कसैबाट
बदनाम हौली तिमी भनी, अन्तै डेरा सारेँ मैले ।
कुनै दिन नआओस् है मलाई सम्झी रुनुपर्ने
खुसी खोज्दै तिम्रो, यो जीवन सखाप पारेँ मैले ।
कविता : ख्याति
मङ्सिरको चिसो सिरेटोमा बिहानको झुल्के घाम
घट्टेकुलोका साँघुरा गल्लीहरूमा
नयाँ सूर्य उचालिनै बाँकी
हुँदै थियो
तर एक युवतीको जीवन
पहिले नै झर्न थालिसकेको थियो
जुवाको अँध्यारो खाडलमा ।
कहानी जस्तो लाग्दैन
यो त रक्तिम अक्षरहरूले लेखिएको सत्य कथा हो ।
एक छात्रा
जसका सपनाहरू पाइलट भएर
आकाशसँग संवाद लेख्थे
त्यही आकाश
एक क्रूर हातले काटिदियो
र पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण गरी चारै दिशा फालियो ।
कफीको कपमा लुकेको मृत्यु
र रडको अँध्यारो प्रहार
यी दृश्यहरू कुनै उपन्यासका
दुष्ट पात्रका कल्पना होइनन्
समाजका भित्री लुकेका अपराधी छाया हुन् ।
जुन घटनाले पूरै देश हल्लायो ! समाचार पनि पूरै सुन्न नसकेर थरथर काँप्दै कान थुने
कस्तो विडम्बना !
मानिस जन्मिन्छ
स्वतन्त्रता र विवेकको ज्योति लिएर
तर तिनै ज्योतिहरू
लोभ, लालच र कुलतको हावाले
बुझाइदिन्छ ।
जीवन र मृत्यु
सधैँ आफ्नो नियममा चल्छन्
तर जब अपराधीहरू सर्सराउँछन्
जुवाको चिप चलाउने हातहरू खाली भएपछि
हत्या, अपराध, फिरौती र अपहरणका खेल खेल्न थाल्छन् र फैसला पनि हतारमा गर्छन्
युवा युवतीहरूको सेटिङमा झुक्काएर बोलाइन्छ र फसाइन्छ
त्यो दर्शन होइन
अपराध र अधर्मको सर्वाधिक विकृति हो ।
वेद, उपनिषद्, गीता
सबै भन्छन्
“अहिंसा परमो धर्मः।”
तर एउटा मन
अहङ्कार, लालच र मोहले
अन्धो बन्दा
धर्मको वचन बिर्सिन्थ्यो ।
जुन घरमा
ख्यातिलाई ‘छोरी’ जस्तै
भनेको आवाज सुन्थ्यो
त्यही हातले
अपराधको मार्ग टेकेर
यमको ढोका खोलिदियो ।
अन्तत
न्यायाधीशको उच्चारण
‘सर्वस्वसहित जन्मकैद’
कर्मको प्रतिफल सिद्धान्तकै
नयाँ व्याख्या बन्यो
धर्मले दण्ड छैन भन्दैन
तर न्यायबिना
धर्म अपूर्ण रहन्छ ।
समाज सोधिरहन्छ
कहाँबाट सुरु हुन्छ
यस्तो क्रूरता ?
कसरी
एक परिचित अनुहार
हत्यारा बन्छ ?
मदिरा, क्यासिनो, अनि क्लब
लगातार हार, अनि
पैसाको छटपटी
यिनले एउटा मान्छेको
मस्तिष्क भताभुङ्ग बनाएर
समाजकै अनुहारमा
कालो रेखा कोरिदिन्छ।
नेपालको इतिहासमा
धेरै अपराधका पानाहरूले
धब्बिएको छ
तर ‘जुवाको कुलतले
लिएको ज्यान’
सधैँ इतिहासको
सबैभन्दा कालो अक्षर हो ।
राजदरबारको गल्लीदेखि टोलसम्म
जुवाले
कहिल्यै सुख दिएको छैन
न राजा बचे
न रैती
कुलत एकै हो
विनाश पनि एकै ।
राज्यको दायित्व
नागरिकको सुरक्षामा
लोभ, अपराध र
कुलतका जाल तोड्नु ।
तर राज्य धेरैपटक
दुई कदम ढिलो पुग्छ
जबकि अपराधी
सयौँ कदम अघि ।
न्यायाधीशको फैसला
सिर्फ दण्ड मात्र होइन
राज्यको घोषणा पनि हो
“कसैको जीवन
कसैको जुवाको दाउ
बन्न पाउन्न ।”
हाम्रा आँगनमा
आमा–बुबा भन्छन्
“जुवा खेल्ने घर
एकदिन उजाडिन्छ।”
ख्यातिको कथा
यही लोकवादको
खोलिएको सत्य हो ।
गाउँ होस् या शहर
सबै भन्छन्
जुवाडेको हात
कहिल्यै कोरा हुँदैन
कहाँ त उसको हात
रगतले भिज्न पनि सक्छ ।
लोकदृष्टिले
यस अपराधले
एक युवती मात्र होइन
एक समुदायको भरोसा
एक परिवारको भविष्य
एक समाजको नैतिक मेरुदण्ड
टुक्राएको छ ।
अन्त्य, शिला
ख्यातिको आत्मा
आज पनि आकाशसँग भन्छ
“मेरो हत्या
एक मान्छेले गरेन
एक कुलतले गर्यो ।”
र इतिहास
यो घाउको लेखाजोखा राखिरहन्छ
जुवाको दाउमा
जुन जीवन हारियो
त्यसका प्रत्येक आँसु
न्यायका पानामा
अक्षर भएर बगिरहन्छ ।
कविता : स्थगित मृत्यु
फूलमाया !
किन कान्तिविहीन
छ चन्द्रमुखी मुहार ?
दुनियाँ खुसी
बनाउने औषधीझैँ
तिम्रो एक
मुस्कान हाँसो
राज्यको बागडोर
घडाबाट
क्रान्तिको बिगुल
फुक्ने तिम्रो आवाज
सामन्तीका ढाड
टेकेर
शिर छेदन गर्ने
तिम्रा हातले
अँह, समाउन
मिल्दैन यो कायरताको डोरी
पाउँदिनौ हार्न
जल्लादहरूबाट
पाउँदिनौ भाग्न
राता अक्षरमा
देश रङ्ग्याउने रगत मुटुमा बोकेर
कलङ्कका शिर गिँड्ने हातले
मृत्युवरणको पासो बोक्न ।
फूलमाया !
यी जुकाका दासीहरूको मात्र होइन देश
तिमी त युगीन पुरुषकी वीरङ्गना छोरी हौ
कर्तुतका काला पर्खाल ढालेर
समताको सुनगाभा फुलाउने
विचारकी खम्बा हौ ।
अहँ, अलिकति मन विचलित हुँदैमा
आफैँ नाश भएर जाने ईश्वरको भूललाई
किन रोजिरहेछन्
तिमीजस्ता युवाहरूले
कायरताको बाटो ?
भर्भाउँदो भुङ्ग्रोमा हामफालेर
उत्रने बेला आएको छ अब
पासो लाउने डोरी नाम्लाले
पाता फर्काएर हिंस्रक पशुहरूको छाला उतारी
बेला आएको छ नुनचुक छर्किने ।
सोध्न बाँकी नै छ अन्तिम पटक
टुँडिखेलमा गएर श्रीमहाराजलाई
न्याय दिन्छौ कि
सामूहिक योगमाया बनौँ सरकार ?
ढुसी पलाएका न्यायका निर्जीव तराजु ब्युँताएर
बाँकी नै छ न्यायको मूर्तिमा सास भर्न
बाँकी नै छ
टुँडिखेलबिच सीधा भ्रष्टाचारी झुन्ड्याउन
बाँकी नै छ
जातीय अहङ्कारका कङ्कालहरूको
नपुंसक गिदीलाई छिनालेर बगाउन
………. छन् अझै थुप्रै बाँकी पर्महरू तिर्न ।
फूलमाया !
कसले गर्छ उल्लेखित बाँकी विमर्श ?
कसले लेख्छ नारी एकता समताका वाणी ?
कसले गाउँछ महासमरका गीत ?
कसले ठड्याउँछ पातकी काजीलाई औँला ?
कसले हाल्छ घेरा
कर्तुतका जालाले ढाकेका न्यायालयमा
निर्मला र नवराजहरूजस्ताका
मृत्युको प्रमाणीकरण खोज्दै !
बाँकी नै छ अज्ञात इतिहास लेख्न
बाँकी नै छ
सोलु सल्लेरी र साँगुरी भञ्ज्याङमा
रगतका छिर्काले अरुण रङ्ग्याएको कथा लेख्न
बाँकी नै छ
शहीदका आकाङ्क्षा पूरा गर्न
राज्यले मानसिक स्वास्थ्य गुमाए पनि
सवलाङ्ग छ अझै तिम्रो विचार
अब आत्महत्या होइन
आत्मसाहस लिएर उठ
फैलाऊ सबैलाई
परिवर्तनका झिल्काको सन्देश
हो फूलमाया !
स्थगित गर अब आत्ममृत्यु
किनकि तिमीभन्दा पहिल्यै
मृत्यु भइसकेको छ न्याय र राज्यको मृत्यु
त्यसैले
मरणको भन्दा जीवनको खाँचो छ अब देशलाई ।।
कविता : नभ-क्यानभासमा लुकामारी
व्योमको नीलो अनि अनन्त शून्यताभित्र
आज चेतनालाई एकाकार गराउन मन लाग्यो
चाँदनीको त्यो स्निग्ध, कञ्चन प्रकाशसँगै
जुनझैँ बादलको घुम्टोभित्र लुकामारी खेल्न मन लाग्यो ।
श्वेत मेघका मसिना र चञ्चल तरङ्गहरू बनी
त्यो सुधाकरको ओजस्वी मुहार ढाकिदिऊँ
शीतल समीरको सुस्तरी सुस्केरासँगै बग्दै
अदृश्य र दृश्यको दोसाँधमा हराउन मन लाग्यो ।
जहाँ क्षितिजले धर्तीको सुस्केरा सुन्छ
र नक्षत्रहरूले रातको मौनता बुन्छन्
त्यही निश्चल र पवित्र ब्रह्माण्डीय सन्नाटामा
मलाई आफ्नै अस्तित्व पग्लिएको महसुस गर्न मन लाग्यो ।
जब थकित रजनीले आफ्नो प्रहर बदल्नेछ
अनि कुहिरोको ओछ्यानमा शशिको छाया ढल्नेछ
त्यो अलौकिक र कल्पनातित संसर्गमा विलीन हुँदै
संसारका यी नश्वर बन्धनहरूबाट मुक्त हुन मन लाग्यो ।
हो, आज मलाई भौतिकताको धरातल छाडेर
जुनझैँ बादलको ओतभित्र लुकामारी खेल्न मन लाग्यो ।
कविता : म मेरो नजरमा सही छु
नसुनाऊ मलाई अरूका कुरा
एकपटक सबैको फुटेको छ भाग्यको चुरा ।
म बाँचेको यसैले हो लत भए पनि
म मेरो नजरमा सही छु तिम्रो नजरमा गलत भए पनि ।
म आफ्नै तालमा नाच्छु तर जुरेली होइन
म आफूलाई खुसी बनाउँछु जुन झेली होइन ।
मान्छु तिम्रो सोच सपना अल्छी छैन
तिमीलाई समात्न सक्ने कुनै बल्छी छैन ।
तर विचार गर तिमी पनि
अँध्यारोलाई सराप्दैमा जुन पल्टिँदैन ।
चिन्न नखोज मलाई कोही होइन म
छिन्न नखोज मलाई ठेकीको मोही होइन म ।
झूटो सुख र दुःख कहिले पनि साट्दिनँ
नक्कली आँसु बोक्ने पानीको गोही होइन म ।
नसुनाऊ मलाई अरूका कुरा
एकपटक सबैको फुटेको छ भाग्यको चुरा ।
म बाँचेको यसैले हो लत भए पनि
म मेरो नजरमा सही छु तिम्रो नजरमा गलत भए पनि ।
कविता : प्रकृति सम्मेलन
(पर्या–कविता)
हिमालभरिका ढुङ्गाहरू भेला भए
र भन्छन्
हामीले त यो धर्ती अड्याएका छौँ ।
अनि त ठमक ठमक हिँड्छौ, ए मान्छेहरू हो !
खेतभरिका माटोहरू भेला भए !
र भन्छन्
हामीले त अन्नपात उब्जाएका छौँ
अनि त पेटभरि खाएका छौ, ए मान्छेहरू हो !
गङ्गोत्रीभरिका नदीहरू भेला भए !
र भन्छन्
हामीले त जलसागर प्रवाह गरेका छौँ
अनि त तिर्खा मेटाएका छौँ, ए मान्छेहरू हो !
जङ्गलभरिका रुखहरू भेला भए !
र भन्छन्
हामीले त अक्सिजन र पर्यावरण बनाएका छौँ
अनि त अस्तित्वमा छौँ , ए मान्छेहरू हो !
यो हो, प्रकृति सम्मेलन, यहाँ हरित मेनिफेस्टो बन्दैछ ।
जहाँ लेखिँदैछ, इकोसिस्टम र सहअस्तित्वको नारा
जहाँ लेखिँदैछ, इकोलोजी र सहजीवनको नारा
जहाँ लेखिँदैछ, इन्भारोमेन्ट र सहकार्यको नारा
तर पनि
विवेक बिग्रिएका मानिस हो ! किन गर्छौ पर्यावरणको शिरोच्छेदन ?
बुद्धि बिग्रिएका मानिस हो ! किन गर्छौ पृथ्वीको अस्तित्व विलोपन ?
भोलिपल्ट फेरि
शहरभरि एक हुल मानिसहरू भेला भए
भन्दैछन्
म क्रसर व्यापारी, ढुङ्गा बेच्ने हो ।
म कृषि व्यापारी, माटो बेच्ने हो ।
म पानी व्यापारी, नदी बेच्ने हो ।
म काठ व्यापारी, जङ्गल बेच्ने हो ।
म पूँजीपति, कार्बन–तेलका कुँवा, अनि पृथ्वी नै बेच्ने हो ।
यो हो कोप सम्मेलन, जहाँ ड्रील बेबी ड्रील मेनिफेस्टो बन्दैछ ।
ऊफ !
अलि पर वरपीपल चौतारामा एक साधु छन्
उनी बर्बरिक जस्ता छन्
अर्थात् उनी कमजोरका प्राणरक्षक हुन्
यसैले होला, उनी प्रकृति सम्मेलन सुन्दै थिए
विडम्बना अहिले,
उनी हेर्दैछन् एक पर्यावरणीय कुरुयुद्धको सम्भावित परिदृश्य !
उनी हेर्दैछन् प्रकृति–मानव महाभारत युद्धको सन्ध्याकाल !
अनि सोध्दैछन् यी मान्छेहरूलाई
अनि सोध्दैछन्, धर्तीका बासिन्दाहरूलाई
खोइ विराट पर्याचिन्तनका गीतोपदेश रचनाकारहरू ?
खोइ ‘नन्दन वनका’ अनमोल पारिजातहरू ?
खोइ ‘नक्षत्र बाटिकाका’ पवित्र वृक्षिकाहरू ?
कोही देखिन्नन् कतै, धराबासी यलम्बरहरू ।
कोही देखिन्नन् कतै, चिपको आन्दोलनका गौरादेवीहरू ।
लौन यो पर्या–विध्वंसको आगलागी रोक
लौन यो प्रकृति संहारणको महायुद्ध रोक
कोही देखिन्नन् कतै, हरित शान्तिदूतहरू ।
र फेरि उनी आफैँ लेख्छन्
त्यही प्रकृति सम्मेलनको घोषणापत्र
जसमा ढुङ्गा बोल्दछ, माटो बोल्दछ, पानी बोल्दछ र जङ्गल पनि बोल्दछ ।
जसमा प्रकृति हजारौँ लाखौँ पटक बोल्दछ ।
र भन्छन्
मूर्ख मानिसहरू हो
कि लेख आफ्नै विनाशको मृत्युपत्र ।
वा लौ पढ !
तिम्रो अस्तित्वको जीवनपत्र ।
अब, यी नै बोलिरहेका ढुङ्गा, माटो, पानी, जङ्गल र पर्यावरणसित मितेरी गाँस ।
बरु च्यात, कोप सम्मेलनका नक्कली सहमतिपत्रहरू ।
अनि पालना गर, प्रकृति सम्मेलनका घोषणापत्रहरू ।
गीत : खोलीले सागर भेट्ला कि
खोलीले सागर भेट्ला कि, बगरको कथा लेख्ला कि
किनारा आफ्नो सम्झिँदै सुदूर मुहान देख्ला कि !
छोरीलाई देश छोडेर भूगोलपारि हुनेलाई
भूगोलको पश्चिम कुनामा, छाती चिरेर रुनेलाई
खोलीले सागर भेट्ला कि, स्वप्नले सगर देख्ला कि
देशमा छोरी रोएको जङ्घारले कतै छेक्ला कि !
पराई भूमिमा घोटिँदा, ऐठन कति हुँदो हो !
माइती आँगन सम्झिँदा, चेलीको मन रुँदो हो
आँसुले आशा भेट्ला कि, हाँसोको भाषा लेख्ला कि
सपनाको सहर–सगरले, मनको तार छेक्ला कि
किनारा आफ्नो सम्झिँदै सुदूर मुहान देख्ला कि !
कविता : परीक्षा
म फूल
मलाई न्याय देऊ प्रकृति !
यहाँ मेरो सुगन्ध लुटिएको छ
यहाँ मेरो रङ्गमाथि
गिद्धे नजर लगाउनेहरू नै
मालीको जिम्मेवारीमा छन्
मेरो सुवास बारुदको गन्धबिच
तिरस्कृत भएको छ
मेरो सौन्दर्य आणविक शस्त्रहरूको
सजावटबिच अस्वीकृत भएको छ
उनीहरूले प्लास्टिकको फूल
घरघरमा सजाउँदै गर्दा
मेरा पत्रदल घामको किरण खोजिरहेछन्
मेरा जरा पानीको एक थोपा सिँचाइ पर्खिरहेछन्
हिमालको अस्तित्व नै निलौँलाझैँ गरी
हाँसिरहेछन् मेरा घाउहरू
पहाडका छाती चिर्दै डोजरले
छाडेको हुङ्कार मेरो घाउको
अट्टाहास जस्तो लाग्छ
साँध, सिमाना, शक्ति र सत्ताको नाममा
पृथ्वीका कुनाकुना बज्रिरहेका
बारुदी क्षेप्यास्त्रका गोलाहरूले
मेरो घाउहरूको क्षेत्रफल विस्तार गरिरहेछन्
अतिक्रमित मेरा पत्रदलहरू
अस्तित्व सङ्कटको संहारमा छन् …
मेरो जरामा सलबलाइरहने गड्यौलाहरू
मेरो सौन्दर्यमा झुमिरहने पुतलीहरू
मेरा पत्रदलमा आफ्नो जीवन खोज्दै
घुमिरहने माहुरीहरू
सबैसँगको भेटघाट ओजोनतहझैँ
पातलिँदै गइरहेछ अचेल ….
मैले सधैँ पर्खिरहने प्रिय वसन्ती याम
अचेल आफूसँगै लिएर आउँछ
ग्रीष्मको उकुसमुकुस
मैले पर्खिरहने प्रिय वर्षा ऋतु
कहिले उजाड उद्यान मानौँ हेरी मात्र बस्छ
कहिले मेरो आँत पनि भिजाउन नसक्ने गरी वर्षन्छ
कहिले म फुल्ने उद्यान समेत बगाएर लैजाने गरी
मानौँ भेलबाढी पठाउँछ मविरुद्ध …
प्रकृति ..! तिम्रो यो अनियमित उच्छवास
मलाई पोलिरहेछ …
प्रिय मानव
तिम्रा करेसाबारीमा
आँगनका डिलमा
म हाँस्न छाडेँ भने
सम्झनु विजय मेरा घाउहरूको भएछ …!
नझर्दै मेरा पातहरू, नमुर्झाउँदै मेरा पत्रदल
रोक्यौ भने प्लास्टिकको प्रहार
छेक्यौ भने बारुदको वर्षा
रोक्यौ भने माटोमा विषादीको वमन
प्रकृति मारेर गर्ने विकास यदि रोक्यौ भने
अवश्य त्यसबखत
मेरो घाउ होइन म हाँस्नेछु
खिलखिलाउँदै नाच्नेछन् मेरा पत्रदल
तिम्रो भविष्य बनी
फैलिनेछन् परिवेशभरि मेरा अङ्कुरणहरू
मेरो सुवासले जब तिम्रा आँगन मग्मगाउनेछ
तिम्रो अस्तित्व जग्मगाउनेछ
त्यसबखत सम्झनु विजय आफ्नै भएछ …।
कथङ्कदाचित् यदि मेरो घाउ विजयी भएछ भने
सम्झनु हार म फूलको होइन
तिमी मानवकै भएछ
यो हार र जितको सङ्घर्ष पक्कै होइन
यो त विनाश र अस्तित्व रक्षाको
त्यो चरण हो
जहाँबाट मानवीय विवेकको
अन्तिम परीक्षण हुन्छ …।