साहित्यपोस्ट
नेपाली भाषा र साहित्यको सम्पूर्ण पत्रिका

पर्यावरणका वास्तविक रक्षक

दरिपल्ली रामय्या यस्ता व्यक्ति हुन्, जसले निःस्वार्थ भावले एक करोडभन्दा बढी बिरुवा रोपिसकेका छन्

Chovar Blues Mobile Size

अचेल मानिसहरु एउटा बिरुवा रोपेर फोटो खिच्छन् र ङिच्च दाँत देखाउँदै सोसल मिडियामा हाल्छन् । तर कयौँ यस्ता मानिसहरु पनि छन्, जसलाई प्रकृति बचाउनु, वृक्षारोपण गर्नु आफ्नो धर्म र परम् कर्तव्य ठान्छन् ।

दक्षिण भारतका एक जना व्यक्ति दरिपल्ली रामय्याले एक करोडभन्दा बढी विरुवा रोपेर पनि कहिल्यै हल्ला गर्दैनन् ।

दरिपल्ली रामय्या पढेलेखेका, प्रकृतिप्रेमी, साइकलमा यात्रा गर्ने सरल व्यक्ति हुन् । उनलाई रुख र मानिसको जीवन एकअर्कामा कसरी गाँसिएको छ भन्ने थाहा छ ।

त्यो थाहा पाएपछि उनले मानिसले उनलाई पागल भने पनि केही मतलब नगरी वृक्षारोपणमा जीवन बिताइरहेका छन् । उनको वृक्षारोपणको पागलपनलाई केहीले वास्तवमै पागलपन ठानिरहेका छन् । उनले आफ्नो महत्त्वपूर्ण समय बर्बाद गरेको भनी हकार्छन् पनि तर कहिल्यै पनि उनी हतोत्साही भएका छैनन् ।

भारतको तेलंगाना राज्यको खंमम जिल्लाका निवासी रामय्याको वृक्षप्रेम बुझेका मानिसले भने उनको नाम चेट्टला रामय्या नाम राखिदिएका छन् । तेलुगु शब्दमा चेट्टूको अर्थ, वृक्ष हुन्छ ।

sagarmani mobile size

अचेल उनलाई वृक्षवाला रामय्या भनेर नचिन्ने कमै होलान् । हुन पनि उनले वृक्षारोपणको जागरण नै ल्याएका छन् ।

रामय्याले शुरुमा आफ्नो जिल्लाका स्थानीय नेतालाई हातमा लिए । उनले वृक्षारोपणका लागि खंमम जिल्लामा रहेको एउटा नहरको जिम्मा लिए । यो नहरका दुवै किनारामा चार किलोमिटरमा उनले वृक्षारोपण गरे । उनी वृक्षारोपण मात्र गर्दैनन्, यसलाई हेरचाह पनि गर्छन् । उनी आफ्नो साइकलमा चार किलोमिटरको वृक्षारोपणको हालचाल लिने गर्छन् ।

यसरी हेरचाहपछि केही महिनामा नै उनको मिहिनेतले कर्तब देखाइहाल्यो । नहरका दुई किनारा हरिया हुँदै आए । उनले एउटा बिरुवा पनि मर्न दिएनन् ।

रामय्या दिनदिनै बिरुवामा व्यस्त हुन थालेपछि उनकी पत्नी पनि घरमा अल्छी मानेर बस्नु भन्दा यी विरुवाको रेखदेखमा लाग्न थालिन् ।

अहिले दुवैलाई यस कार्यमा आफूले सन्तोष पाउने गरेको प्रतिक्रिया दिन्छन् ।

यो चार किलोमिटर क्षेत्रमा हरियाली छाएपछि उनले आफ्नो कामलाई अझ बढी व्यावसायिक बनाउन रुखविरुवाको वैज्ञानिक खेती कसरी गर्ने भन्नेबारे नजिकैको पुस्तकालयबाट पुस्तक भेला पारी अध्ययन गर्न थाले । यसपछि उनले बिरुवा उमार्ने, बिरुवा अरुलाई बाँड्ने गर्न थाले । यति मात्र होइन, त्यसलाई कसरी रोप्ने, रोपेर कसरी हुर्काउने, हुर्काइसकेपछि यसबाट कसरी काम लिने भन्नेसमेत प्रशिक्षण दिने गर्छन् ।

अचेल उनले ‘वृक्षो रक्षति रक्षिता’ (वृक्षले आफ्ना रक्षकहरुलाई रक्षा गर्दछ) नाराका साथ रामय्याले आफूसँगै अरुलाई पनि जोड्ने प्रयास गरिरहेका छन् । यसको सोच कसरी शुरु भयो त ?

एक पटक उनी साइकल दुर्घटनामा परे । उनको गोडा भाँचियो र केही महिना हिँडडुल गर्न गाह्रो भयो । टाढा जान नसके पनि उनी घरैमा काम त गर्न सक्छन् नि ! यसपछि घर वरिपरिको खाली ठाउँमा आफ्नो शिल्प प्रयोग गरेर हरियाली बनाउन थाले ।

एक दिन उनले छिमेकीको छोराको बिहेमा सघाएको भन्दै पाँच हजार रुपैयाँ दान गरे । त्यो पैसा पनि उनले वृक्षारोपणमै लगाए ।

केहीले उनलाई भने, रामय्या तिमीले धेरै बिरुवा रोप्यौ र ती अहिले ठूला रुख पनि भइसकेका छन् । ती बेचेर तिमीले कुस्त कमाउन सक्छौ ।

रामय्या भन्छन्, यी रुख मैले आफ्नो निजी फाइदाका लागि लगाएको होइन । मैले त सबैको फाइदाका लागि लगाएको हुँ । मैले यी रुख बेचेँ भने मलाई मात्र फाइदा हुन्छ तर बेचिनँ भने गाउँभरिका सबैलाई फाइदा हुन्छ ।

हुन पनि बढीभन्दा वृक्षारोपणले स्वच्छ हावा पाइने मात्र होइन, वर्षा र पर्यावरण पनि सन्तुलित हुन्छ । प्रकृतिले मान्छेलाई नसोधी मानव जातिका लागि उपयोगी हुने सबै किसिमका बोटविरुवा उमार्ने गर्छ । यसले राम्रा राम्रा फलफूल दिन्छ । ‘त्यसैले हामीले प्रकृतिको रक्षा गर्नु जरुरी छ र यो हाम्रो कर्तव्य पनि हो,’ प्रायः रामय्या भन्ने गर्छन् ।

वृक्षारोपणलाई अघि बढाउन आफ्ना सन्तानहरुलाई फलफूल खान मात्र नसिकाई कसरी फलफूल फलाउने वृक्ष रोप्न सकिन्छ र रोप्नुपर्छ भनी सिकाउनुपर्ने उनको धारणा छ । सानै छँदा बालबालिकालाई बिरुवा दिएर रोप्न सिकाउने, तिनलाई हुर्काउने जस्ता कुरा सिकाएर ठूला भएपछि तिनै रुखका मीठा फलफूलको स्वाद लिन सक्छन् । आफैँले रोपेको बिरुवाबाट पाइने फलफूलको खुसीको कुनै सीमा हुँदैन, त्यसको कुनै मोल हुँदैन ।

उनको बिरुवाप्रेम देखेर भारत सरकारले सन् २०१७ मा नै उनलाई विभिन्न सम्मान दिइसकेको छ । अचेल उनी पर्यावरण रक्षकका रुपमा चिनिइन्छन् ।

प्रतिक्रिया
Loading...