साहित्यपोस्ट
नेपाली भाषा र साहित्यको सम्पूर्ण पत्रिका
sp machapuchara cash back ads

कथा– खोजतलास

ratna book ads

बिहानी जवान हुँदासम्म पनि मन खोलेर घाम झुल्किन सकेको थिएन । अघि बिहानी पख मलिन स्वर पारेर कुखुराका भालेहरू बासिरहेका थिए । पहिलाजस्तो लामो श्वास फेरेर र ठूलो आवाज पारेर बास्न नसकेको प्रतीत हुन्थ्यो । पोथीहरू खोरमै अत्तालिएका थिए । आफ्नो स्वाभाविक स्वभावभन्दा दबेको र निरीह चालमा थिए ।

घाम लागेर पनि फत्तेपुर–राजविराज सडकमा अँध्यारो व्याप्त थियो । सडककिनारको चन्द्रनहर भन्दै थियो– मैले तँलाई छोएको पनि छैन । मात्र देखेको थिएँ । तेरो मनको आँधीतुफानको आवाज भने कानैमा ठोक्किएको थियो । मैले चिच्याएकै हो । प्रलयको सङ्केत दिएकै हो । बुझ्नेले कुरा नबुझेपछि कसको बाउको के लाग्दो रहेछ र !

वरपर उभिएका सिसौ, सिमल र आँपका रुखहरू पनि एक तमासले दृष्य हेरिरहेका थिए । सायद मन थाम्न नसकेर शिर निहुऱ्याइरहेका थिए । सडकखण्डमा आउने खाँडो, महुली, सुन्दरी खोलाहरूले पनि अश्रुधारा बगाउँदै भन्दै थिए– “पहिले, पहिले राजविराज जाँदा बडो उत्साहले जान्थिस् । मेरो परममित्र अक्षान्तको सामीप्यमा दुई/चार दिन भुल्न पाइने भो भन्थिस् । गाडीमा भेटिएका अपरिचितहरूसँग परिचितको जस्तो बोलीव्यवहार गर्न मन खुम्च्याउँदैनथिस् । यद्यपि आज दाजुभाइ र शुभचिन्तकका बीचमा सुतेर जाँदै छस् । आफ्नो सिटमा अशक्तहरूलाई बसाएर आफू उभिने तँ आज मान्यवरकै सामु किन लम्पसार पर्दै छस्, इन्द्र ?”

नन्दलाल आचार्य

खेतबारीका फाँटहरूले समेत प्रश्न सोध्दै थिए; “ए इन्द्र ! तँ त कहिलेकाँही नखरा पनि पार्थिस् । हाकिमहरूको ध्यान तान्न नाना भाँतीका क्रियाकलाप पनि गर्थिस् । कहिले हकारपकार खान्थिस् त कहिले स्याबासी भेट्थिस् । तँसँग गाँसिएका अनगिन्ती संस्मरणमध्ये एउटा चाहिँ मलाई सुनाउनै मन लाग्यो । के सुन्न तयार छस् ?”

ऊ ट्याक्टरको डालीमा लमतन्न परेर सुतेको थियो । वरवर दाजुभाइ पुर्पुरोमा हात लगाएर झोक्रिरहेका थिए । कसैले उसको सिरानी मिलाइदिन्थ्यो । घरिघरि खुट्टा देखिँदा कसैले कपडाले छोपिदिन्थ्यो । ट्याक्टर एकतमासले दक्षिणतिर हुँइकिरहेको थियो ।

खेतको फाँट भन्दै गयो, “नबोले नबोल् ! मेरो मुख थुन्न आउने होइनस् क्यारे । तँ शून्यमा पुगेको भए पनि म भन्छु । तेरा कानसम्म पुऱ्याउँछु । एकपटक तँ सैनिक पोसाकमा काँधमा बन्दुक बोकेर साथीहरूसँग लहरै ओरालो झर्दै थिइस् । त्यत्तिकैमा अघिल्लो साथीको हातमा राइफल थम्याएर तँ मेरै छाती टेक्तै खेतैखेत दौडिस् । अरू छक्क परेर हेर्दै थिए । तँ एकाएक खाँडो नदीको भेलमा हाम्फालिस् र डुब्दै, उत्रँदै गरेको बच्चालाई पाखा निकालिस् । बच्चाले तत्कालै प्राथमिक उपचार भेट्टायो र प्राणरक्षा भयो । सैनिकको इज्जत चुलियो । हाकिमको स्याबासीको हात तेरो थाप्लामा पऱ्यो ।”
ट्याक्टर सुस्तसुस्त हिँड्दै थियो । कतारबाट आकास दाइले फोनमा साल्दाइसँग भने; “कहाँ जाँदै हुनुहुन्छ, दाइ ?”
“कहाँ जानु र ? विपत्तिले घेरिहाल्यो । पोस्टमार्टमका लागि गजेन्द्रनारायण अञ्चल अस्पताल राजविराज जाँदै छौँ; भाइ ।”
“म विदेशमा विवश छु । बाआमा र बुहारी,भतिजाभतिजीको बिचल्ली नहोस् । सबैको स्नेहले शोक भुल्न र शक्ति बटुल्न मद्दत पुगोस् । नहुनु भइसक्यो । सपार्ने हाम्रो सामर्थ्य छैन । म के भनूँ र दाइ ? हजुरहरू स्वयं जानिफकार हुनुहुन्छ ।”
“केही भन्नु पर्दैन । नहुनुपर्ने भयो । जति सम्हालिन्छ; अब हामी समाल्छौँ । बेला-बेलामा फोनबाटै बाआमालाई सम्झाउँदै गर् है आकाश ?”

दाजुभाइको वार्ताको गाँठो पर्नासाथ खाँडोको दलदले बालुवामा ट्याक्टर भासिन पुग्यो । इन्द्र जहाँको त्यहीँ सुतिरह्यो । ऊ अझै जडको जडै थियो । दाजुहरू भने उत्रिएर ट्याक्टर ठेल्न थाले । चालकको कुसलताले ट्याक्टर धेरै बेर अल्झेन । चुपचाप चुपचाप अस्पतालतिर हुइँकियो ।

+++

मलाई इन्द्रको विगतले कोट्याइरह्यो । इन्द्रले फगतपुर बजारमा तीनतले घर बनाएको थियो । तीन ओटा सटर राखेको थियो । दुइटा भाँडामा लगाएको थियो । छोराछोरी नजिकैको बोर्डिङ स्कुलमा पढ्थे । पत्नी आस्थाले पनि स्नातक गरेकी थिइन् । चार बीस कटेका सासूससुराको सेवा गर्नुपरेकाले उनी कतै जान सकेकी थिइनन् । एउटा सटरमा आस्थाले किराना पसल चलाएकी थिइन् ।

त्यस घरमा गाउँबाट आएका मानिसहरूको ओहोरदोहोर भइरहन्थ्यो । घरमा बूढाबूढी भएकाले होला बजार भर्न आउने मानिसहरू बाटो बिराउँदैनथे । ती सबैलाई गच्छेअनुसारको अतिथिसत्कार गर्नु, नानीबाबुको हेक्का राख्नु र सासूससुरालाई हर्दम प्रसन्न तुल्याउनु आस्थाको जिम्मामा थियो ।

इन्द्र सरकारी जागिरबाट घर बिदामा आएको थियो । नाना थरीका दौँतरीहरू उसलाई भेट्न आउँथे । यदाकदा साथीसँगको लहैलहैमा इन्द्र मधुशाला पनि छिर्थ्यो । अलिकति लागेपछि अलिक बढी कुरा गर्ने बानी परेको थियो । साथीहरूको नजरमा ऊ शुद्ध चरित्रको थियो । बढ्ता बोल्न थालेपछि आफ्नै विश्वासलाई पुनरावृत्ति गर्नुपर्छ कि भन्ने लाग्थ्यो ।

ट्याक्टर खाँडो नदी पार गरेर गाउँतिर लाग्दै थियो । मलाई अर्को कुनामा झोक्राएर बसेका काल्दाइको कुम कोट्याउन मन लाग्यो । मेरो आशय बुझेर उनले शिर उठाएका थिए ।

“काल्दाइ, भएको चैँ के हो ?” मैले जिज्ञासु नेत्रले प्रश्न गरेको सुनेर उनी सविस्तार लगाउन अघि सरेका थिए–
एक दिन पिएको मौकामा इन्द्रको मोबाइलमा कसैको मिस्डकल आएछ । उसले डायल गरेछ । फोन वार्तामा एकै छिनमा नारी स्वर सुनिन थालेछ । इन्द्रलाई कानमा मोबाइल पुऱ्याउन अल्छी लागेछ । उसले स्पिकर लाउड पारेछ । नजिकै रहेका जोकोहीले पनि उताको आवाज समेत प्रस्ट सुनेको हेक्का राखेनछ ।

“अनि अचेल हजुरको बसाइ चाहिँ कुन ठाउँमा छ ?” नारी स्वरले वातावरण गुञ्जायमान पारेछ ।
“खाबो गाडेको ठाउँमा बसाइ छ ।” इन्द्रले साउती मार्दै थपेछ, “मेरी आफ्नी पार्वती छोराछोरी डोहोऱ्याउँदै घरतिर आउँदै छिन् । सुनिन् भने तिम्रा बङ्गारा गन्लिन् नि !”

“यी, कसैले गन्छु भन्दैमा गन्न सक्ने कमजोर बङ्गारा छैनन् मेरा ।” नारी स्वर थर्कँदै गएछ, “महादेव मेरा साथमा भए; पार्वती नाथेलाई वनस्थलीको जङ्गलमै अल्मलाइदिन्छु ।”

“ए रमिला ! म पहिलाको महादेवजस्तो निस्फिक्री छैन । पार्वती त्यागेर रूप फेरि-फेरि हिँड्ने मनसाय पनि छैन ।” इन्द्रले थप्दै गएछ; “मेरी पार्वतीको भरमै मेरा बाबुआमाको सास अल्झेको छ । उनकै सेवासुसारले मातापिताको आशीर्वादको हात मेरा माथमा परेको छ ।”

“लु त मलाई पार्वतीको ठाउँमा स्थापित गर्नुस् त !” आश्वस्त स्वर सुनिँदै गएछ; “म हजुर र मातापिता सबैलाई आफ्नो स्नेहपूर्ण व्यवहारले मोहित पार्छु । विश्वास गर्नुस् । मातापिताको आयु दश वर्ष बढाइदिन्छु ।”

“भो, भो बर्ता कुरा नगर रमिला ! मेरी पार्वतीका कानमा यी कुरा पुगे मेरै दानापानी बन्द हुन्छ ।” इन्द्रको सानो स्वर सुनिएछ; “देवीलाई रछ्यानमा मिल्काएर इन्द्र खुसीको वर्षा गर्न सक्दैन । अब भो; हुन्डरी लिएर पार्वतीको प्रवेश भइसक्यो । कुरो यही बन्द गरौँ !!!”

उताबाट कुरा नसक्तै इन्द्रले मोबाइल टेबलको एक कुनामा राखिदिएछ र आफू आमाबाबुतिर फर्केर बातचितमा व्यस्त भएछ । उता रमिलाले मिस्डकल गरिछ । साइलेन्टमा भएकाले इन्द्रको ध्यान पुगेनछ । मोबाइलले मनलाई तान्न वा खलबल्याउन सकेनछ ।

काल्दाइको लामो कहिरन सिद्धिनासाथ मैले मनको पोको फुकाइहालेँ; “हैन, एक, एक रिपोर्ट कसरी थाहा पाउनुभो ?”
“कसरी भन्नु ! त्यत्ति पनि थाहा पाइन्न र ! उसको मोबाइलमा भएको रेकर्ड सुनेर । वस्तुस्थिति बुझेर र प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धान रिपोर्टको अध्ययन गरेर ।”

+++

गफैगफमा अञ्चल अस्पताल पुगिएछ । इन्द्रको पार्थिव शरीरलाई प्रयोगशाला कक्षतिर लगियो । काल्दाइ र मेरो कक्षतिर जाने हिम्मत भएन ।

“काल्दाइ, यस घडीमा इन्द्रलीला नै सम्झनु उचित होला । उसको विगत अरू सुनाउनुस् न !”
उनलाई पनि कतिखेर सुनाऊँ भएको रहेछ । मेरो आग्रह भुईँमा खस्न नपाईकनै उनी फलाक्न थाले–
आस्था सुसेधन्दामा व्यस्त भइछिन् । छोराछोरी बोर्डिङ स्कुलको गृहकार्य गर्न र रट्न थालेछन् । निकै बेरसम्म इन्द्र आमाबाबुसँग संवादमै भुलिएछ ।

“जागिरमा कहिले फर्कन्छस्; कान्छा ?” आमाले भन्नुभएछ; “तँ ककसको सङ्गत गर्छस् । यहाँ कान्छी तेरो सुर्ता गरिरहन्छिन् ।”
“अझ पेटमा अर्को सन्तान हुर्किरहेको थाहा पाएर कान्छीको मनमा चयन छैन ।” रहस्य खोतल्दै बाले भन्नुभएछ; “मीठा मसिना कुरा र व्यवहार गरेर कान्छीको मन जित् । नाना भाँतीका मान्छेसँग नाना भाँतीका कुरा भनेर अत्तालिने नबना है; कान्छा !”
“कान्छा ! तेरो ठट्यौलो बोलीले आपत् निम्त्याउँछ ।” आमाको अर्को चेतावनीको कथन थियो; “दुरुस्त सत्य व्यवहारजस्तो बोली बनाउँछस् । तेरो व्यवहार हैन; बोली नै झगडाको बिउ बन्छ । अरूलाई रमाइलो होस् भनेर पवित्र मनले हँसाउन खोज्छस् । आफूले खनेको भड्खारामा आफैँ पर्न सकिन्छ नि ! कुरा बुझ् र बेलैमा सतर्क बन् ।”

बाले थप्नुभएछ; “जागिरे जीवनका साथीभाइसँग गरेको ख्यालठट्टाजस्तो व्यवहार हुँदैन । अब त तँ तीन सन्तानको बाबु हुन आँटिस् । जीवन ठट्टाले चल्दैन बाबै ! विश्वासिलो व्यवहारले मात्रै चल्छ ।”

त्यत्तिकैमा आस्था आफैँ भुतभुताएको आवाज आएछ ।
इन्द्र पत्नीतिर फर्किएछ, “आफू परियो; एसएलसी पास, भुत्ते दिमाखवाला नेपालको जागिरे । उनी परिन् बिए पास गरेर पाँच, सात वर्ष बोर्डिङमा पढाएकी र व्यवहारमा खरो उत्रेकी नारी ! म त हाकिमको आदेशलाई “एस सर” भन्दै अन्धो भएर लागिपर्ने मान्छे ! पत्नी आज्ञालाई पनि शिरोधार्य गर्न कहाँ पछि पर्छु र ?”

ऊ फिस्स हाँसेछ ।
“बुढेसकालको छोरो होस् । रहर पनि थिएन; बाध्यता पनि थिएन । ख्यालख्यालमै जन्मेको होस् ।” आमाले पनि थोते दाँत देखाएर भन्नुभएछ, “अहिले मर्ने बेलामा तेरै शरणमा छौँ । दुलहीको व्यवहारबाट प्रसन्न छौँ । तिनको कमलो दिल नदुखाइदे । हामी यसैमा खुसी हुन्छौँ ।”

आस्थाले पुलुक्क हेरिछिन् तर केही पनि बोलिनछिन् ।
अकस्मात् उनका आँखा टेबल रहेको मोबाइलमा परेछ । मोबाइल उठाइछिन् । पौने एक घण्टामा जम्मा २८ ओटा मिस्डकल आएको रहेछ । त्यत्रो कल कसले गरेको होला भनेर गम खान थालिछिन् ।

सोध्नैपऱ्यो भनी मुख खोलिछन्, “ए हजुर ! कसको हो को नि थुप्रै मिस्डकल आएको छ ।”
“ए, त्यो फुँडीले गरेकी होली ।” इन्द्रले सहज भावमा भनेछ, “फोन गर्ने हैन मिस्डकल त हो नि ! त्यसलाई बोल्न मन लागेर हुन्छ ? मलाई पनि लाग्नुपऱ्यो नि !”

“आखिर त्यससँग हजुरको के सम्बन्ध छ ? पात हल्लनलाई बतास चल्नैपर्छ । हाम्रो विश्वासमा किन धमिरा लाग्दै छ ?” आस्थाले मनको ऊहापोह पोख्दै थपिछन्, “किन हजुर अचेल बढी रक्सी पिउनुहुन्छ ? हामीसँग बोलीचाली र व्यवहारमा पनि रुखोपन ल्याउनुहुन्छ ? आखिरमा किन ?”

“तिम्रो प्रश्न तिमीसँगै राख; मलाई उत्तर दिने मन छैन ।” इन्द्रले अझ थपथाप पारेछ, “तिमीलाई धोका दिने मन भए किन फर्केर आउँथेँ ? विदेसमा पनि कत्ति तरुनी फेला परे ? सरकारी अफिसर पो हुँ त ! केटी नाथे झुत्ती खेल्न आउँछन् तर तिमीबाहेक अरू त गफका साथी हुन् । असली जीवनसाथी त तिमी मात्रै; केवल तिमी नै हौ ।”

इन्द्र आस्थातिर हेरेर मुस्कुराएछ ।
त्यस मुस्कुराहटले आस्थाको मुटुलाई बेस्कन घोचेछ । उनको विश्वासको जग हल्लाइदिएछ । उनका गोडा काप्न थालेछन् । अँध्यारो भविष्य सामुमा देखा पर्न थालेछ । भित्रभित्रै धमिरो पसेर विश्वासको खम्बा खोक्रो पारेको अनुभूत भएछ । घरको छतसमेत मुस्किलले अल्झिरहेको भान भएछ । कुनै बेला कतैबाट अवश्य विस्फोट हुने ठहर भएछ । गल्र्यामगुर्लुम खस्ने आभासले मन अचाक्ली अतालिएछ ।

लेखपढमा जोतिएका दुवै सन्तानको निर्दोष अनुहार निहालिछन् । पेटमा चलमलाउँदै गरेको अर्को सन्तानलाई मुसारिछन् । नजिकैको पलङमा ढल्केका सासूससुराको चाउरिएको मुहार ठम्याइछन् । विवाहपूर्वका आफ्ना स्वच्छन्द सपनाहरूमा मन दौडाइछन् । एकाएक औडाहाको आँधीतुफान चलेछ र निरुत्तर टक्क अडिएर आँखाभरि आँसु पारिरहिछन् ।

इन्द्र जुरुक्क उठेछ । बाबुआमा, पत्नी र छोराछोरीतिर नजर फ्याकेछ । सबै जनाको मुहार मलिन ठम्याएछ । उसको मनमा पनि आशङ्काका बादलहरू मडारिन थालेछन् ।

“यो परिवार मेरो भरमा चलेको छ । म दायाँबायाँ लागे सबैको जीवनमा औँसीको कालो रात देखा पर्छ । परिवारजनप्रति मलाई पूरा हेक्का छ– मलाई कसैले कुनै उपदेश, आदेश र सङ्केत गर्नु पर्दैन ।” इन्द्रले ठूलो छाती पार्दै भनेछ; “सबैलाई हँसाउने र कसैलाई नरुवाउने नियत हुँदाहुँदै पनि कोही भित्रभित्रै जल्न पुगे म के गरूँ ?”

उसले आस्थालाई लक्षित गर्दै प्रश्न त राखेछ तर उत्तर पाएनछ । उत्तरको आशा र अपेक्षा नगरीकनै ऊ घरबाट निस्किएछ । बाटामा गाउँले छिमेकीहरूसँग भेट भएछ । उनीहरूका मुखबाट सुनेको कुराले ऊ अझ भाउन्निएछ । मनलाई थेग्न सकस परेछ । लगतै ऊ बाङ्गे बजारतिर हुर्रिएछ ।

उसका अगाडि सितनसहितको सोमरसको बोतल ठडिएछ । त्यस बोतललाई समाउनासाथ आकाशवाणीजस्तो स्वर उसको मनभित्रै गुन्जिएछ ।

“ए इन्द्र ! तँ ताप्लेजुङकी केटीसँग फँसेको छस् रे । घण्टौँ फोनमा लहसिएर समय र पैसाको नास गर्छस् रे । घरपरिवारलाई समय दिन र माया गर्न पनि छाडिस् रे । तेरा हितैषीजन पनि सम्झाउँदा-सम्झाउँदा थाक्दै गए रे । अब तँलाई कानुनी बाटाबाटै तह लगाउन सोचिँदै छ रे ! तँ जस्तो असल मान्छेको मति किन बिग्रिएको ?”

साथीभाइले सोधेका सारा प्रश्न र सुनाएको आरोपको उत्तर उसले बोतलमै देखेछ । मज्जाले पिएछ; घण्टा दुई एक बित्दा पनि उठेर हिँड्ने मन गरेनछ । अरू थपिदिन आग्रह गरेछ । भट्टीवालीले मानिनछन् । पैसा देखाएछ ।

“पैसाका लागि मान्छेको स्वास्थ्यमा प्रश्न चिह्न लगाउने काम मबाट हुन्न ।” भट्टीवालीले थपिछन्, “मेरै कारण कसैको परिवारमा विखण्डन आओस् भन्ने चाहन्न । अब सरक्क घर जानुस् । घुप्लुक्क सुत्नुस् । मुख नचलाउनुस् । मनमा कुरा नखेलाउनुस् ।”

यद्यपि इन्द्र मानेनछ । रक्सी अरू दिन भनिरहँदो रहेछ । भट्टीवालीले आफ्नो श्रीमान्‌लाई भनिछन्, “यो अचाक्ली नपिउने भाइ हो । कुन पीरले धेरै पिइसक्यो ! फकाई फुल्याई घरसम्म पुऱ्याएर आउनुस् ।”

श्रीमान्‌ले आफनो पाखुरी पक्रन पुगेमा इन्द्र रिसाउन खोजेछ । श्रीमान् चाहिँले सम्झाई बुझाई उसलाई घर पुऱ्याएर श्रीमतीको जिम्मा लगाएछ ।

सम्बन्धित पोस्टहरु

परिवारमा सन्नाटा छाएछ ।
रात छिप्पिँदै गएछ । आस्थाले खाना ल्याइछन् । इन्द्रले खान मानेनछ । भनेछ, “किन शङ्का गरिस् ? तैँले देको खान्न !”
आमाबा अघि सर्नुभएछ । सम्झाउन खोज्नुभएछ, पिएको सुरमा उल्टै जबाफ फर्काएछ, “हरिनाम जपेर दिन काट्नुस् । तपाईँहरूको युग सकियो । यो युग इन्द्र र आस्थाको द्वन्द्वको युग हो । अझ बढेर भन्दा इन्द्र र रमिलाको हाँसखेल र ठट्टीमज्जाको युग हो ।”

बाआमा हेरेको हेऱ्यै हुनुभएछ ।
छोराले भनेछ, “बाबा ! खाना खानुस् न !”

“मामू पनि भोकै, हामी पनि भोकै छौँ ।” छोरीले थपिछ, “हजुरकै पीरले हजुरी बाआमाले थोरै खाना खानुभयो ।”
“अब सबै जना प्रेमले भन्छौ भने ल्याओ न त ! प्रेमका अगाडि विष पनि तनतनी पिउन तयार छु ।” आफ्नो बखान गर्दै इन्द्रले थपेछ, “मलाई मायालु नजर चाहियो । शङ्काविहीन मन चाहियो । सबैभन्दा बढ्ता त विश्वासको घर चाहियो । विश्वासले घर स्वर्ग बन्छ, अविश्वासले त्यसलाई मसानघाट बनाउँछ ।”

अन्ततः उसले दुई गाँस टिपेछ र फतफताउँदै सुतेछ । निदाइ पनि हालेछ ।
भित्ताको पेन्डुलम घडीले रातको दश बजेको सङ्केत दिएछ । त्यत्तिकैमा इन्द्रको मोबाइलमा तीनपटक मिस्डकल्ड आएछ । आस्थाले फिर्ती डायल गरिछन् ।

“के हो, यार ! पार्वतीसँग भुलेर मलाई बिर्सेको हो कि क्या हो !” आस्थाले सुनिरहिछन् र उताबाट नारीस्वर एकोहोरो गुन्जिरहन थालेछ, “कि पार्वतीले तिमीलाई नै अपहरण गरी ! मेरो याद आएन । बोल न !”

“अबदेखि तैँले मिस्डकल गरिस् भने तेरो जगल्टा छर्न म आइपुग्छु ।” आस्थाको कमलो मन घायल भएको आभास प्रस्ट रूपमा प्रकट भएछ, “मेरो लोग्नेलाई आफ्नो जालमा पारेर परिवारको बिचल्ली पार्न खोज्ने तँ पापिनी होस् ।”

“तँ जे भन नखरमाउली । म फँसेकी हैन । तेरो लोग्ने फँसेको हो । म पैसा लिएर मनोरञ्जन दिने मान्छे हुँ ।” उसले प्रस्ट पारिछ, “ऊ मकहाँ आओस् । पैसा खन्याओस् र तँलाई नङ्गटराम तुल्याओस् भन्ने मेरो धारणा हो ।”

“बढ्ता कुरा कुरा नगर् । चुपचाप आफ्नो काम गर् ।” आस्थाको अन्तिम कथन रहेछ, “मेरो परिवारतिर गिद्धेदृष्टि लगाउन छाडिदे । बस्, मेरो भन्नु यत्ति नै !”

“ए पार्वती ! मसँग बिलौना नगर् । आफ्नै पतिपरमेश्वर महादेवसँग बिन्तीभाउ गर् ।” उताबाट बोली आएछ, “तेरो घर भत्काउनु थियो भने उहिल्यै तेरो पति मेरो हुन्थ्यो । मसँग नम्र बन् नत्र एक हप्तामा तेरो घरबार भत्काएर आधा सम्पत्ति लिएर घरजम गर्छु, बुझिस् ?”

क्रोधले काँप्दै आस्थाले फोन काटिछन् र मोबाइल कुनातिर फ्याकिछन् । मोबाइल छ्याल्लब्याल्ल भएछ र त्यस्तै अवस्थामा रहिरहेछ ।

नशामै मस्तले रात बिताएर चार नबज्दै इन्द्र उठेछ । बा पहिले नै भजनकीर्तन गर्दै हुनुहुँदो रहेछ । आमा पनि उठेर बालाई नै सघाइरहनुभएको रहेछ ।

उसले शौचकर्म सिद्धयाएछ । आस्थातिर हेरेछ । उनी अझै ओछ्यानमै रहिछन् । छोराछोरी मस्त निद्रामै भेटिए । इन्द्रले कसैलाई अवरोध गर्ने मन गरेनछ ।

उसको नजिक आमा आउनुभएछ । आस्था र रमिलाबीचको मोबाइलवार्ताका सारा कुरा बताउनुभएछ । इन्द्रले लाजले मुन्टो निहुराएछ ।

“एकपटक जो पनि बिग्रन्छ । आफू बिग्रेको थाहा पाएपछि सप्रिहाल्ने मान्छे कहिल्यै नराम्रो मानिँदैन ।” आमाको कथन लम्बिएछ, “दुलहीलाई पनि सम्झाउँला । उनी बडो तनावमा छिन् ।”

“हो, कान्छा ! अब त होसमा आइज । खाने कुरो खा । ठिक्क खा । शरीरले सहने, इज्जतले धान्ने खा ।” बाले भन्दै जानुभएछ, “३/३ पत्नीलाई समालेर राखेको जीवन यही हो । तेरी आमाले २/२ जना सौताको पिरलो सहेकै हो । आखिरमा मर्ने बेला जेठी नै काम लागिरहेकी छे मेरा लागि ! पन्ध्र भाइ छोरामध्ये सबभन्दा कान्छो तेरै छाप्रोमा ओत लाग्न मन लाग्यो । तँलाई छाड्न मनले मान्दै मानेन । तैँले बाटो बिराए, पुर्खाको इज्जत नै धरापमा पर्छ । हामी अस्ताउन लागेका जूनघामको बिचल्ली हुन्छ । हामीलाई त अरू छोराबुहारीहरूले पनि सेवा गर्लान् । किन्तु यी कलिला नाति, नातिना र बुहारीको कुन हालत होला ! सम्झेर पनि सम्झी सक्नु छैन । यिनीहरूले दुःख पाए हामी चिन्ता र शोकले सुकेर र गलेर ढल्छौँ । बस्, म ता यत्ति भन्छु, यो युग मेरो हैन तेरो हो । सोचेर काम गर है, कान्छा !”

इन्द्र बोल्न सकेनछ । मौनताबाटै जित हात पारिन्छ भन्ने ठानेछ । तुरुन्तै गाउँबाट ३/४ भाइ दाजुभाइ आएछन् । बेलाबखत इष्टमित्र पनि आउँदै, जाँदै गर्दा रहेछन् । दुई दिनभित्रै ससुरालीहरूको पनि आगमन भएछ ।

इन्द्रले सबै जनाको एउटै मत सुन्नुपरेछ– इन्द्र बिग्रँदै छ, इन्द्र कसैसँग फँस्दै छ, इन्द्रले आफ्नो बसेको र जमेको परिवारलाई विखण्डित तुल्याउँदै छ । साक्षात् देवीजस्ती आस्थाप्रति अनास्था राख्नु इन्द्रको जीवनकै सर्वाधिक भूल हो । निमुखा सन्ततिको धोकेवाज बाबु बन्नु हो । यत्ति पवित्र विचार र उदार चरित्रको इन्द्रले विश्वासघात गर्न मिल्दैन । हामी यसलाई अर्की पत्नी थप्न मरे पनि दिँदैनौँ ।

सबैको एकै किसिमको रटान र आफूले जत्ति स्पष्टीकरण दिए पनि प्रतिफल शून्य भएपछि इन्द्रको मन झन विचलित भएछ । ऊ आफन्तलाई पनि विरानो देख्न थालेछ । आस्थाको आदर पनि कुलेलाम ठोकेजस्तो लागेछ ।

“सबैले तिम्रै पक्ष लिए, म पनि तिम्रै पक्षमा छु । त्यो रमिला फोनमा जिस्कने साथी हो । मैले चिन्या पनि छैन र देख्या पनि हैन ।” इन्द्रले प्रस्ट्याएछ, “शिक्षित नारी भएर गवारजस्तो नबन । आफन्तजनलाई हल्ला पिटेर बेइज्जती नकमाऊ ।”

“ए, काम बिगार्ने बेलामा बेहोसी हुने हजुर अनि अहिले अरूले होसमा ल्याएपछि चैँ म नै गवार महिला कहलिएँ हैन !” आस्थाको चर्को चेतावनी सुनिएछ, “त्यस राँडीलाई ल्याएर तपाईँ नै राज गर्नुस् । छोराछोरी समाल्नू, बाआमाको ख्याल गर्नू ! म एक्लो ज्यान कतै गएर गुजारा गरुँला । हजुरको जीवन मैले फुलाउन सकिनछु । सके माफ गर्नू, नसके गवार महिला सम्झेर मन बुझाउनू ।”

इन्द्र निरुत्तर बनेछ । छोराछोरीको निर्दोष मुहार हेरेछ, गहभरि आँसु पारेछ । बाबुआमाको पलङतिर आँखा फ्याकेछ । निस्तेज अनुहार लगाएर टुलुटुलु हेरिरहेको बुढ्यौली मुहार देखेछ । वरपरको सारा वातावरण र परिस्थितिले आफूलाई गिज्याएजस्तो अनुभूत गरेछ ।

र भनेछ, “आस्था ! फेरि भन्छु, मेरो कसैसँग त्यस्तो कुनै प्रकारको सम्बन्ध छैन । सबै जना एकै किसिमको रटान लगाउँछौ र मलाई नै अनाखो देखिरहन्छौ । यही सम्झेर म जीवनदेखि नै हार खाँदै छु ।”

“परिवार समाल्नू । जायजेथा बढाउनू । भोलि बिहानै म कहिल्यै नफर्किने गरी हिँड्छु ।” आस्थाको रुन्चे स्वर सुनिएछ, “मलाई छोराछोरीको आँसुले नपिरोस् र सासूससुराको श्राप नलागोस् ।”

इन्द्र जुरुक्क उठेछ । आस्थाको आक्रोश तातो झिर बनेर मुटु घोचेजस्तो भएछ । घरायसी सामान्य परिधानमै बजारतिर निस्किएछ । बाङ्गेबजार छिरेछ । २/३ घण्टा विताएछ । लरबराउँदै चन्द्र नहरको छेउको एकान्तमा ढल्किएछ ।

निकै बेर गम खाएछ । त्रियुगाको नदी कलकल गरिरहेको रहेछ । चारैतिरबाट शीतल हावा उसकै शरीरमा आएर पसेजस्तो भएछ । ऊ आनन्दले विभोर भएछ । त्यही सुतेछ र एकैछिनमा निदाइहालेछ पनि ।

बिउँझँदा पेट खाली पाएछ । घर सम्झँदा एक हुल मान्छे घोचो तिखारेर आफैँमाथि आइलागेजस्तो भएछ । आफ्नो बोली नबिकेको तर आस्थाको बोली अन्धाधुन्ध बिकेकोमा ईर्ष्या जागेछ ।

उसलाई अभिनय गर्न मन लागेछ । मन भारी भएछ । यद्यपि सबैको क्याउँक्याउँ बोलीले गोलीको रूप धारण गरेको अनुभूत भएछ ।

ऊ पसलमा छिरेछ । दुई बोतल कडा रक्सी किनेछ । बीजभण्डारको काउन्टरमा उभिएछ । कडा खालको मेटासिट किनेर रक्सीकै झोलामा हालेछ । फर्कँदा हटियाछेउमा दुई जोर परेवासहितको पेरुङ्गो किनेछ । सारा सामान जुटाउँदा साँझ परिसकेको रहेछ । ऊ छलिँदै दिशा बस्ने निउले त्रियुगाको किनारमा पुगेछ । झोक्रीमा झोलाको सामान लुकाएछ र पेरुङ्गो लिएर घर पुगेछ । घरमा सबैजना रिसाएकै रहेछन् ।

ऊ भने रिसाएनछ । बरु मधुरो र प्यारो बोलीमा भनेछ, “आस्था ! यो परेवा बनाऊ । आमाबाबु र छोराछोरीलाई खुवाऊ । आफू पनि टन्न खाऊ । म भने साथीको पार्टीमा जाँदै छु । राति अबेर होला, नआऊँला । मलाई राख्न पर्दैन । बासी परेवाको मासु खानु हुन्न ।”

विश्वासले पेरुङ्गो समाइछन् र आस्था सुसेधन्दामा व्यस्त भइछन् ।
सूर्य अस्ताचलमा सवारी हुन लागेको रहेछ । इन्द्र मुढामा बसेछ । वरपर अघाउँजी नियालेछ । घरको छतलाई एक टकले हेरेछ । त्यसले नजा, नजा भनेजस्तो लागेछ । तुलसीको मठतिर आँखा फ्याकेछ । त्यसले निर्णय बदल भनेजस्तो लागेछ । केही बेर अरू बसे मलाई रोक्न धेरै थोक लागेका रहेछन् भन्ने ठानेछ ।

इन्द्र जुरुक्क उठेर आमाबाबुका गोडा छोएछ । छोराछोरीका गालामा म्वाइँ खाएछ । आस्थातिर फर्केर भनेछ, “सबैको हेक्का राख । हाम्रो पूर्वजको प्रतिष्ठा बढोत्तरी गर है ।”

साँच्चिकै पार्टीमै गएजस्तो अनुहारमा बनावटी हाँसो ल्याएर मुस्कुराउँदै र हात हल्लाउँदै ऊ घरबाट निस्किएछ ।
सूर्य अस्ताचलमा चुर्लुम्म डुबेपछि ऊ त्रियुगा किनारामा पुगेर केहीबेर झोक्रिबसेछ– जहाँ पुगे पनि जहिले भए पनि मिल्ने त यही माटो नै हो । हाँसेर हिँडे पनि, रोएर झोक्रो पनि अन्ततः मिलनबिन्दु एकै हो ।

त्रियुगाले छाल फ्याँकेझैँ उसको मनले पनि विचारका तरङ्ग टाढा-टाढासम्म फ्याँकेछ । त्यसलाई समाउन खोजेछ । असफलता नै हात परेछ । असफलता काखी च्यापेर रुन्चे हाँसो हाँस्ने जीवन अस्वीकार गर्ने मन भएछ र हक्कीका साथ धक फुकाएर बाँच्ने लालच जन्मेछ ।

अन्ततः रक्सी र मेटासिट किन्ने बेलाको उसको विचार सामुमा देखिएछ । कडा रक्सीको बोलतमा मेटासिट घोलिएछ । अँध्यारामा साक्षी चरामुसाबाहेक बगिरहेको त्रियुगाको जलप्रवाह मात्र रहेछ ।

तिनैलाई साक्षी राखेर इन्द्र भुनभुनाएछ, “ए प्रकृति माता ! भूल भए माफी देऊ, जसरी हुन्छ आफ्नो काखमा शरण देऊ । म अविश्वासको काँडाले घायल छु । तिम्रै हातबाट शीतल मलहम चाहन्छु ।”

र त्यो आफ्नो पसिनाको धरोहरमा भौतिकरूपले फेरि कहिल्यै फर्केनछ ।

त्यस रात ऊ चेत हराएर आनन्दले सुतेछ । त्रियुगाले पनि उस्तै गतिमा बग्ने क्रम जारी राखेछ । इन्द्रका परिवारजन आनन्दले खाइपिइ गरेर सुतेछन् । सुनसान त्रियुगा धारमा कत्ति न्याउरीमुसा, कत्ति स्याल, कत्ति के-के जाति उफ्रिएछन्, नजिक-नजिक आएछन्, गएछन् । इन्द्रले त्यसको हेक्का राखेनछ ।

भोलिपल्ट एकाबिहानै स्थानीय तराई मधेसवासी मान्छे लोहोटामा पानी बोकेर ऊ नजिकै बसेछ । शौचकर्म सिध्याएछ र वरपर नियाल्दा नजिकै विचित्रको दृष्य साक्षात्कार गर्न पुगेछ– चिरनिद्रामा मस्त भएको त आफ्नै चिरपरिचित इन्द्रलाई पो देखेछ !!!

चिच्याएछ, “हे, गो बाबा ! इन्द्रके हातपैर ठन्डा भगेल छौ । साइडमे मेटासिट आ दारु छिटल छै ! गै इन्द्रके माईबाफ ! कत छी । जल्दी से या ।”

इन्द्रका हातखुट्टा चिसा भएका र मेटासिट र रक्सीको मिश्रण नजिकै रहेको कुरो सुनेर वरपरका मान्छे दौडँदै आएछन् । एक, दुई हुँदै एक डेढ सय मान्छे भेला भएछन् तर उसलाई छुन कसैले हिम्मत गरेनछन् । गाउँबाट दाजुहरू आएपछि मात्रै इन्द्रको सुत्ने ठाउँ ट्याक्टरको डाली भएको रहेछ ।

काल्दाइले बोली बन्द गर्दा नगर्दै प्रयोगशालाबाट सेतो कपडामा पोको परेर इन्द्र फिर्ता आयो । फेरि उसले ट्याक्टरका डालीको बीच भाग उसैगरी भऱ्यो । फरक यत्ति थियो फगतपुरबाट अघि आउँदा इन्द्र भरभराउँदो कञ्चन थियो । अहिले जाँदा भने इन्द्र रगतले लतपतिएको थियो । इन्द्र शयन भने पहिले र अहिले उस्तै-उस्तै थियो ।

लेखक परिचय
शिक्षक

जहडा–लालसिसुवा, गाविस ठोक्सिला, उदयपुरमा २०३०–०३–२८ मा जन्मनुभएका नन्दलाल आचार्य हाल बेलका नगरपालिका–२, गल्फडिया, उदयपुरमा बस्नु हुन्छ । श्री जनता मावि, गोलबजार–४, सिरहामा शिक्षण गर्नु हुने उहाँले बी.ए., बी. एड., एम.एड. (नेपाली) सम्मको अध्ययन गर्नु भएको छ । उहाँको पहिलो कविता 'कवि इन्द्रकोटा' (सर्वश्री दैनिकमा, २०५४) प्रकाशित भएको थियो । त्यसयता उहाँले नियमित रूपमा कथा, कविता, निबन्ध, हास्यव्यंग्य लेखिरहनु भएको छ ।

उहाँका ‘युग उचाल्ने अक्षरकर्मीको अवसान’ (एकाङ्की सङ्ग्रह, २०६७), ‘गरुराहा’ उपन्यास– २०७६, ‘पुण्य कार्कीको कथाकारिता’ (समालोचना सङ्ग्रह) २०७७, ‘एक हाते जीवन’ (निबन्ध सङ्ग्रह) २०७८, ‘समय शल्यक्रिया’ कथा सङ्ग्रह २०७७, ‘इच्छुक–बकपत्र’ (निबन्ध सङ्ग्रह), ‘टुक्के दिदी र उखाने दाइ’ (बालएकाङ्की सङ्ग्रह) प्रकाशित छन् ।

प्रतिक्रिया
Loading...